حقوق مشورت کننده از منظر امام زین العابدین علیه السّلام در کتاب رساله حقوق امام سجّاد

واما حـق المستشیر فإن حضرک له وجه رای جهـدت له فی النصیحه واشرت علیه بما تعلم انک لـوکنت مکانـه عملت بـه و ذلک لیکن منک فی رحمـه و لین ؛ فإن اللین یونس الوحشه وإن الغلظ یوحش موضع الانس وإن لم یحضرک له رای وعرفت له من تثق برایه وترضی به لنفسک؛ دللته علیه و ارشدته الیه فکنت لم تاله خیرا و لم تدخره نصحا ؛ ولا قوه الا بالله .

اما حق کسی که با تو مشورت می کند این است که اگر نظر روشن و پسندیده ای داری، در نصیحت بکوشی و او را آگاه سازی به آنچه که اگر خود به جای او بودی چنان می کردی، و باید نصیحت تو همراه با نرمش باشد که سبب می شود وحشت و هراس اوبه اُنس تبدیل شود، همانطور که خشونت و سختگیری، آرامش را به وحشت تبدیل می کند. اگر چیزی نمی دانی، او را به کسی راهنمایی کن که محل اعتماد و اطمینان تو است، و برای مشورت در امور خود به او مراجعه می کنی، و از خیراندیشی و نصیحت کوتاهی نکن، حول و قوه ای جز از طرف خدا نیست.

حقوق مشاور از منظر امام زین العابدین علیه السّلام در کتاب رساله حقوق امام سجّاد

اما حق المشیر علیک فلا تتهمه فیما یوافقک علیه من رایه اذا اشار علیک فانما هی الآراء وتصرف الناس فیها و اختلافهم فکـن علیه فی رایـه بالخیار اذا اتهمت رایـه فاما تهمته فلا تجوز لک إذا کان عندک ممن یستحق المشاوره ؛ ولا تدع شکره علی ما بدا لک من إشخاص رایه و حسن وجــه مشورته ؛ فاذا وافقـک حمدت الله و قبلت ذلک من اخیه بالشکر والارصاد بالمکافاه فی مثلها ان فزع الیک ولا قوه الا بالله .

اما حق کسی که مشاور تو است و نظر مشورتی خود را در اختیارت قرار می دهد این است که او را در رای ناموافقی که هنگام مشاوره به تو دهد متهم نسازی، زیرا در مرحله نظریات، مردم متفاوتند و اختلاف دارند، و اگر در رای او بدبینی داری در پذیرش رای او مختاری، ولی متهم کردن او جایز نیست. در صورتی که در نزد تو از کسانی است که واجد شرایط مشورت است، و در صورتی که در مشورت رای خوبی به تو ابراز نموده سپاسگزاری از او را ترک نکن، و خدا را بر این نعمت تسبیح و تمجید کن، و در مقام باش که اگر روزی با تو مشورت کرد به او پاداش دهی، و نیرویی جز از ناحیه خدا نیست.

رساله حقوق امام سجّاد علیه السّلام، شرح نراقی