زبان حرکات بدن و ارتباطات اجتماعیبخش اول ۱ . حواس جمع بودن و به لحظه لحظه حرکات و رفتار فرد توجه کردن ۲- وقتی کسی در نگاه به سوی شما ابروانش را بالا برد نشاندهنده اشتیاق فرد مورد نظر برای ارتباط و دعوت به دوستی است جواب او را بدهید .۳- اگر جهت ابروی مخاطب را با بالا بردن ابروی خود یا چیزی مثل این نشان ندهید می گویید تمایلی به پاسخ ندارید .۴- هنگام خیره شدن به یک شخص اگر جهت نگاه به پایین باشد یعنی تسلیم است اما اگر جهت نگاه به چپ وراست باشد نشانه خصومت یا عدم تمایل است۵- در لحظه اول آشنایی هرگز بیش از ۳ ثانیه به مخاطب خیره نشوید و بعد از ۳ ثانیه نگاه را پایین بیاورید و ارتباط را قطع کنید زیرا ممکن است مخاطب منظور بد برداشت کند فقط هنگام قدرت نمایی و دستپاچه کردن طرف مقابل میتوانید از نگاه خیره استفاده کنید .۶-  خنده دلایل و حالتهای مختلفی دارد .بسته به موقعیت بخندید۷- برای حوزه شخصی حریم بدن افراد بسته به موفقیت ،شکل ارتباط و فرهنگ مخاطب خود احترام قائلند . نکته نکته نکته قانون فاصله را همیشه رعایت کنید زیرا درذهن مخاطب ذهنیت منفی ایجاد میکند۸-  فاصله مجاز خود را همیشه با افراد رعایت کنید و از این طریق تسلط خود را بر رفتارتان نشان دهید  همچنین فاصله را دائماًتغییر دهید مخصوصاًبرای افرادی که ذهنیت منفی دارند .۹-  باز هم تأکید کم کردن فاصله مجاز (کلاً چه ایرانی و چه خارجی ) نشاندهنده صمیمیت است بعضی اوقات نشاندهنده تمایل به تجاوز به حریم مخاطب که  بعضی ها با همین کاستن فاصله به مرور زمان فرد را به چنگ خود درمی آورند .۱۰- اگر با غریبه برخورد کردید که از جنس مخالف است هیچوقت از بغل ارتباط برقرار نکنید روبروی شخص بایستید مخصوصاًخانمها دوست دارند از روبرو صحبت کنند .معمولاًحساسیتی است که از بغل حرف بزنند۱۱- هنگام ارتباط حتماًارتفاع مجاز را رعایت کنید یعنی اینکه کسی که نشسته هرگز ایستاده با او رابطه برقرار نکنید۱۲- هرگز حالتی به خود نگیرید که باعث محدود شدن حرکات بدن شما شود مثلاًروی صندلی ها خیلی چسبیده نباشید چیزهایی که آدم را خیلی محدود میکند ازنظر فیزیکی مد نظر است۱۳- برای مسلط شدن بر هرکس باید اختیار زمان و مکان را از آن فرد گرفت۱۴- جوری در آن مکان برخورد کنید که انگار صاحب آن مکان هستید۱۵-زمان از مکان خیلی مهم تر است . هرگز بیش از پانزده دقیقه منتظر کسی نمانید اگر کسی را بیست دقیقه معطل کردید و هیچگونه اعتراضی نکرد بدانید که او فردی است که به راحتی تحت تسلط شما در می آید۱۶- درهمین مدت پانزده دقیقه هم وقت خود را صرف خواندن روزنامه یا تلفن کنید اگر بیش از پانزده دقیقه شد حتماً زنگ بزنید و یا پیغام دهید و قرار را تغییر دهید . اینها برای ملاقاتهای آشنایی و تجاری میباشد . در غیر اینصورت او بالا رفته و شما پایین می آیید .۱۷- هرگز برای تسلط بر دیگران ارتفاع خود با سوژه به حالتی نکنید که شما نشسته و سوژه سر پا باشد این حالت باعث میشود قدرت مانور شما بسیار پایین بیاید .۱۸- چه افرادی به ما راست میگویند ؟ الف) معمولاًکف دستهایشان را موقع حرف زدن به ما نشان میدهند . ب)موقع حرف زدن سر خود را کج نگه میدارند . ج)وقتی می خندند گونه های آنان چین پیدا می کند یعنی از اعماق وجود می خندند . د)موقع حرف زدن به ما نگاه میکنند ،دقیقاً به چشمها نگاه میکنند .۱۹- چه افرادی به ما دروغ میگویند ؟ الف) موقع حرف زدن سر و بدن خود را می مالند ب)مردمک چشمهایشان ریز میشود بعبارتی چشم را کوچک میکنند . ج) معمولاًبه چشمهای ما نگاه نمیکنند .د)موقع حرف زدن مخصوصاًوقتی س‍‍ؤال می کنید سعی میکنند سر خود را با چیزی گرم میکنند که به شما نگاه نکنند .۲۰- آدمهای مضطرب معمولاًاضطراب خود را خیلی سریع با حالتهای لرزش دست وبدن و صدا نشان میدهند .آدمهایی که سعی در کنترل اضطراب خود دارند معمولاًحرکات نا هوشیارانه ای از لرزش بدن نشان میدهند۲۱-بعضی انسانها به دلیل تجربه و تمرین به راحتی میتوانند حرکات و عکس العملهای صورت خود را کنترل کنند و ما متوجه استرس و عصبانیت نمی شویم در این آدمها به حرکات دست و پا و لحن صدا توجه کنید.۲۲- اگر کسی در هنگام حرف زدن برای شما با ابرو تائید کرد نشانه تائید و خواهان جذب محبت یا تائید از سوی شماست لذا حرکت ابروهای وی را جواب دهید .۲۳-  جهت جلب اعتماد طرف مقابل کج کردن گردن با لبخند برای محبت طرف مقابل غوغا میکند .۲۴- حالتهای نا امیدی : نشستن به حالتهای چمباتمه زدن و دست پشت گردن انداختن نشانه نا امیدی محض است .۲۵- ناامیدی که امیدوار شده معمولاًبلند میشود و با یک دست آرنج دست دیگر را میگیرد .۲۶- اگر شخص گوشی تلفن را محکم به صورت می چسباند نشانه اهمیت موضوع است اگر گوشی را محکم به صورت می چسباند و چشمانش گرد است و به جایی خیره میشود یعنی شخص را نمی شناسد . اگر گوشی را بر میدارد و کمی جمع و جور میشود یعنی یا میترسد یا خجالت میکشد . اگر گوشی را با دست نگیرد طرف مقابل از درجه اعتبار عاطفی و احساسی ساقط است . اگر گوشی را با دست بگیرد و چشمها گرد شود نشانه اهمیت موضوع است .۲۷- منظور تدریس سخنرانی یا مخ زنی است :الف)کسی که درس میدهد یا سخنرانی میکند نگاههای خود را تقسیم کند مخصوصاًدر مورد خانمها ،اگر مرد باشد پشت سر او حرف میزنند و اگر زن با زن باشد باعث میشودشاگرد از معلم متنفر شود .ب) موقع سخنرانی ،حرف زدن یا تدریس به نت نگاه نکنید اگر از رو بخوانید اعتماد شنوندگان را کم میکند .ج) به عرف در آوردن سخنها هنر گویندگی است ، به هرکس با زبان خودش حرف زد تا برای شنونده قابل فهم و شیرین باشد  مخصوصاً اگر با رنگ و لعاب شوخی همراه باشد بهتر است . ما نمی توانیم خودمان را در موقعیت و شرایط شنونده قرار دهیم وقتی بخواهیم مطلب مهمی را بگوییم باید بایستیم و جلو آمده و کمی بلند صحبت کنیم .اگر روی صندلی نشستیم به سوژه نزدیک شویم اشکال ندارد صمیمیت زیاد میشود بخش دوم  ۱-   پیام رسانی از طریق زبان بدن بطور نا خودآگاه منتقل میشود۲-   تعداد و تنوع اشارات و حرکات بکاررفته در زبان بدن بسیار زیاد است۳-   زبان گفتاری در کنار زبان بدن در جامعه امروز نقش بسیار مهمی پیدا کرده۴-   خیلی ها در استفاده مؤثر از زبان گفتاری عاجزند لذا میتوانند از این زبان استفاده کنند پس از این طریق میتواننند بیشتر تاثیر بگذارند .۵-   در مخصوصاًفروشندگان زبان بدن از زبان گفتاری اثر بیشتری دارد۶-   دربین زوجهای جوان به دلیل عدم توانایی در بادی لنگویج معمولاً دعوا میشود۷-   آیا تا به حال توجه کرده اید که افراد زشت سیرت و نفرت انگیز در رفتارشان و نگاهشان چیزی است که انسان را دفع میکند و برعکس۸-   افراد موفق در نگاهشان اثر مثبت است و بر ما اثر مثبت میگذارد۹-   معمولاًدر آموزش ،زبان بدن بسیار بسیار اثر گذار است و برعکس هم است معلم میتواند متوجه شود که شاگردش درس فهمیده یا نه همچنین میتواند متوجه شود که دانش آموز خسته شده یا نه بخش سومپایین کشیدن ابروهاوقتی ابروهای خودرا به سمت چشمان خود جمع میکنیم نشان میدهیم عصبانی هستیم .اگر کسی با چیزی مخالف باشد هم همین حالت را دارد . حالت تردید و متفکرانه هم با اخم پایین است . بعضی اوقات نشانه غرور هم هست .اگر در یک مذاکره کسی اخم کند نشانه این است که مخالفت درونی با موضوع مورد بحث دارد .عصبانیت:خشم احساس نا خوشایند ناشی از دلخوری شدید رنجش است یک شخص عصبانی وضعیت گاز گرفتن را به خود میگیرد سینه را باز میکند ،سعی میکند خود را به جلو پرتاب کند ،بعضی ها دست خود را روی باسن میگذارند ،پنجه های خود را مشت میکنند ،لبهایشان را فشار میدهند و بعضی وقتها خیره خیره به مخاطب خود زل میزنند اینها از نشانه عصبانیت است .بالا بردن چانه و نگاه کردن از روی بینیدر آدمها نشانه بر اثبات برتری،غرور وتحقیر فرد مقابل است بعبارتی میخواهد منت بگذارد در بعضی کشورها بیانگر جواب نه استبه زمین خیره شدنآدمهای سر به سمت پایین چند نشانه دارند :۱- نشانه ورشکستگی ۲-گناهکار بودن ۳-مقصر بودن ۴- شرمگین بودن ۵-دروغگوها که معمولاً وقتی میخواهند دروغ بگویند سر خود را پایین می اندازند و خودشان را به چیزی مشغول میکنند .۶- کسانی که سرشان پایین و چشمهایشان را بالا می برند و نگاه میکنند معمولاً آدمهای زیرک و حیله گرند .وقتی کسی راست میگوید حداقل ۳ ثانیه ناخودآگاه به چشم مخاطب نگاه میکند البته بعضی ها آنقدر خوب نقش بازی میکنند که دروغگوهای حرفه ای شده اند ۷- سر به زیر انداختن بعضی وقتها نشانه تمرکز است.چشم برگرداندندر موقع حرف زدن اگر کسی به این طرف و آنطرف نگاه میکند یعنی حرف نزن یا نمی خواهم بشنوم از حرف تو خسته شده ام اگر فرد دائماً این کار را انجام دهد نشاندهنده خجالت یا لو رفتن چیزی میتواند باشد .دهان باز یا فک پاییننشانه هیجان ،حیرت ، سردرگمی و گیجی است .همچنین علامتی است برای مسخره کردن و دعوت به مبارزهبا دشمن در افراد ضربه مغزی و افراد خواب نیز دهان باز دیده میشود اما نکته اینجا است که دهان باز نشانه غیر قابل تردید حیرت ،نایقینی،گیجی و سردرگمی است این علامتدر افراد مسن و کودکان هر دو به یک اندازه معمول است افرادیکه راه خود را گم میکنند یا وارد جای وحشتناکی میشوند هم دهانشان باز است کسانی که راه را گم کرده اند مستقیم راه میروند چشمها برآمده و دهان باز است . دستهای جمع در سینهنشاندهنده نیاز به آرامش فرد میباشد اگر کسی موقع صحبت کردن این کار را بکند به مخاطب میگوید نیاز به آرامش دارم اگر دستها را به سینه فشاردهد یعنی عصبانیت . معمولاًدست را زیر بغل زدن حالت تدافعی تلقی میشود و در بین سیاستمدارها یک حالت دفاعی محسوب میشود .جمع کردن بدن در مقابل مخاطباگر نشانه حزن نباشد نشانه علائم منفی مثل ترس ،مخالفت یا تنفر استکف دست روی چیزی گذاشتناگر کسی دست روی چیزی بگذارد (روی یک جنس مغازه ) حتماً آن جنس را میخواهد هر چه دست با تأکید بیشتر بگذارند بیشتر به آن تمایل دارند و احساس مالکیت را نشان میدهد .کج کردن سر روی شانه درمقابل مخاطبنشانه پذیرش ،علاقه نسبت به مخاطب میباشد همچنین نشانه شرمندگی و خجالت هم میباشد نشانه ناز کردن خانمها نیز میباشد . کلاً انفعال است .کج کردن بدننشانه این است که یا از طرف خوشش نمی آید یا شخص یک حرفی میزند که برای او خوشایند نیست . نشانه خستگی هم میتواند باشد .خم شدن به جلونشانه اطاعت ،تعظیم و احترام استخمیازهاکثر مواقع خستگی فرد باعث بی اختیار خمیازه کشیدن میشود در ملاقاتهای تجاری فشرده خمیازه علامت اضطراب ،مخالفت ،نایقینی و عدم اطمینان است .خیره شدنبیش از ۳ ثانیه خیره شدن و زل زدن به دیگری به دو علت است یکی نشانه علاقه شدید که همراه با یک کم گردن شل و به طرف جلو خم شدن و لبخند زدن و دیگری به حالت عصبانیت که گردن سفت و منقبض میشود . معمولاًحالت چشمها مرسوم ترین نوع انتقال عشق و تنفر است اگر نگاه کردن با مالیدن دستها به همدیگر باشد نشانه عشق است اما اگر با مشت کردن دستها باشد نشانه تنفر است .لب فشردنفشردن لبها نشانه مخصوص عصبانیت و خشم است این فشار ناگهانی به لبها موقع مذاکره نشانه ظهور خشم ،تنفر ،غم و اندوه که از عدم اطمینان بوجود می آید موقع برخورد با چنین شخصی باید آرامش را حفظ کرد و به او آرامش را انتقال بدهیم اگر شخص عصبانی باشد و ما از او تعریف کنیم بیشتر عصبانی میشودکشیدن لب پایین روی لب بالادر دو گروه دیده میشود بچه ها و سالخوردگان که نشانه افسردگی و غمگینی است .لمس بدن خودکسی که بدن خود را لمس میکند نشانه نیاز فرد به آرامش استقانون کلی لبهالبها اولین جایی است که موقع تنش و اضطراب نیاز به آرام سازی داریم و آن را می مالیم لذا دست زدن به لب به هر طریق نشانه نیاز فرد به آرامش و تمرکز است ور رفتن به لب میتواند نشانه شک و تردید هم میتواند باشد مکیدن لب نشاندهنده نیاز فرد به آرامش است اگر در مذاکره کسی لبش را می گزد یا می مکد باید دنبال دلیل آن گشتمشت به سمت بالانشاندهنده نفرت ،هیجان شدید وبعضی اوقات شادمانی در بعضی کشورها مثل پاکستان و ایران نشاندهنده فحش استحرکت بر خلاف جاذبه زمینکسانی که ورزشهای پرشی را دوست دارند نیروی جاذبه را دوست ندارند هر نوع تلاش برای مخالفت با نیروی جاذبه زمین نشاندهنده تلاش فرد برای بزرگ نمایی نمایش اقتدار و صلابت و سر سختی است میتواند نشاندهنده قدرت نمایی فرد باشد .پهن کردن بدنهر حرکتی که باعث شود بدن را از حد معمول پهن و عریض نشان دهد خود بزرگ بینی و تمایل به قدرت نمایی از عوامل آن است سینه جلو انداختن ، بالا بردن آستین دست ،لباسهای پهن تر از هیکل پوشیدن نشاندهندهاحساس خود بزرگ بینی است در حیوانات مثل گربه و خروس نیز می باشد .کف دست یا پنجه ها به طرف بالایعنی من تسلیم هستم یعنی من رفیقم ،بی خطرم ،یکرنگم بیانگر صداقت ،درخواست محبت صمیمیت است وقتی کسی کف دستش را به کسی نشان میدهد معمولاًخواهان برقراری ارتباط برای دوستی بی کلک است .پنجه به سمت پایینکف دست به سمت پایین در بعضی از فرهنگ های اطراف شیراز اگر بخواهند بگویند خاک بر سرت این کار را میکنند این کار نشاندهنده خصومت ،تسلط و خود بزرگ بینی است افرادی که خود را بالاتر از دیگران میدانند و یا با بقیه مخالفند معمولاً مخالفت و دشمنی اشان با گرداندن دست به سمت پایین را نشان میدهند کسانی که موقع حرف زدن از دوستی حرف میزنند و کف دستشان یه سمت پایین می آورند هرگز نمی توانند در دوست یابی موفق باشند .پریدن سیب گلوبالا و پایین بردن سیب گلو نشانه نا خودآگاه اضطراب در مقابل مخاطب می باشد نشانه اضطراب ،خجالت ،یا فشار روحی است در ملاقاتهای تجاری نشانه شک و تردید استپشت سر خود مالیدنپشت سر خود را لمس کردن ،خاراندن یا عقب بردن گردن یا سرپنجه های ظریف برای گرفتن گوش کلاًنشانگر افکار و احساسات منفی است رسیدن به این ژست نشانه تردید در حرفهای گوینده است. باید حرف را عوض کرد همچنین این ژست حالتی است که فرد میخواهد نکته ناگفتنی جدیدی را بر زبان بیاورد و در غالب گفتار بگوید اما نمی گوید . توجه داشته باشید گذاشتن یک دست پشت سر بصورت نا متقارن بیانگر آن است که فرد احساس میکند که نیازی به توجه به حرفهای طرف در خود نمی بیندفشردن چیزی با پنجهاگر چیزی را با پنجه محکم فشار دهید نشاندهنده حس مالکیت شدید ،ترس و ازدست دادن آن نشانه خشم شدید هم می باشد سخت گرفتن بعضی چیزها نشانه علاقمندی و لذت شدید هم میباشد .سرد و بی روح ساختن صورتیعنی هیچ حرکت خاصی در صورت آنها دیده نمی شود از کار انداختن تمام عضلات چهره نشانه سردی و عدم تمایل ارتباط با دیگران کسانی که بخاطر آموزشهای فرهنگی این مدلی میشوند کم کم آدمهای بی روح وسردی میشوند و در ارتباط با دیگران دچار مشکل میشوند .قرمز شدن صورت و گردن و گوشنشانه خجالت و عصبانیت است معمولاً گوش گرم میشود . کسی که میخواهد سخنرانی کند هم همینطور میشود . کسانی که برای اولین بار خواستگار برایشان می آیند هم همینطور میشوند .حالتهای body language  زبان بدنترسوقتی از کسی می ترسیم فاصله زاویه ای خود را با او افزایش میدهیم نفسها تند تند میشود دندانها و زانوها می لرزد ،مژه ها تند تند می زند ،چشمها گشاد میشود ،گلو حالت گرفتگی به خود میگیرد (صدا گرفته میشود) صدای خر خر از گلو بلند میشود در حین حرف زدن .تسلطکسی که میخواهد نشان دهد بر ما تسلط دارد نمایش قدرت و تسلط از طریق پوشیدن کت و شلوار و لباسهای رسمی ،از روی دماغ نگاه کردن ،از زیر عینک نگاه کردن ، ابرو بالا کشیدن ، بیشتر نشانه اطمینان به خود و اعتماد به نفس و القاءاین اعتماد به نفس به ما .وول خوردنیعنی اینکه فرد گوینده یک احساسی در درونش هست که میخواهد آن احساس را بگوید ولی از آن صرفنظر میکند و بصورت حالت ثانویه خود را نشان میدهد نشستن و بلند شدن از نشانه وول خوردن است .زبان در آوردندر کشورهای اروپایی برای فحش است پس معمولاًنشانه بارز بی احترامی و تمسخر کردن است بعبارتی با زبان بی زبانی میگوید هیچ احترامی برای فرد مورد نظر قائل نیست.دست به کمر زدناین وضعیت نشاندهنده عزم فرد برای انجام یک کار یا پذیرفتن یک مسئولیت است و بعنوان نشان این زبان غیر گفتاری نشاندهنده آمادگی بیشتر برای مقابله با کسانی است که متجاوزند یا زورگو .دست به کمر شدنبه شکل دایره دور کردن حداکثر آرنج از بدن ،باعث افزایش اندازه فرد و در نتیجه بزرگتر جلوه کردن آن شخص است وقتی فردی بزرگتر جلوه میکند جوری القاء به دیگران استکف دست به سمت بالاکف دست به سمت بالا وشانه به طرف عقب بیشتر از آنکه معنای نامطمئنی القاءکند بیشتر به معنای گستاخ بودن یا جنگ استبالا بردن ابروهادر برخورد اول به مدت ۳ یا ۴ ثانیه طبیعی است و باعث جلب نظر دیگران به سمت چشمان ما میشود ما بطور نا خودآگاه هر کسی ابروهایش را بالا میبرد به او خیره میشویم و این کار را یک نشانه ای از دوستی میدانیم ما از بالا بردن ابرو احساس بدی نمی کنیم البته بالا بردن ابرو نشانه ناز ،غرور و خشم هم میتواند باشد هرکدام از این حالتها را میتوان بصورت ترکیبی با یکدیگر تشخیص داد بازی کردن با ابروها پیامهای مختلفی را به همراه دارد چونکه ابروها نزدیکترین عضو چشم هستند لذا حالتهای مختلفی را میتوانند ازچشم در خود ایجاد کنند .چسبانیدن تلفن به گوشاز این بگذریم چسبانیدن تلفن به گوش معمولاًنشانه علاقه به شنیدن حرفهای گوینده پیام میتواند باشدتقلیدنشانه علاقمندی به رفتار ،روحیه ،شکل و قیافه فردی است که از او تقلید میشود بخش چهارمرفتار شناسی آدمها از طریق حرکات دست و صورت است که ‍پایه علمی دارد برای دریافت واقعی احساسات به آدمها کمک می کند . هنگامی که کسی با شما حرف میزند سرش پایین و چشمهایش بالا است یا اگر کسی ناخن خودش را میخورد یا روی پای چپ می ایستد و غیره حالتهای زبان بدن است که آدمها با آن در برخورد هستند و انسان درون خود را با حرکت نشان میدهد .چند مدل زبان بدن داریم :۱-   حالتهایی که انسان با کل بدن نشان میدهد مثل تند راه رفتن ،آرام راه رفتن۲-   حرکتهایی که با نیم تنه پایین نشان میدهد مثل روی یک پا ایستادن ،روی یک قسمت بدن تکیه کردن۳-   حرکتهایی که انسان با نیم تنه بالایی نشان میدهد :الف)حرکتهایی که انسان با دست انجام میدهدب) حرکتهایی که انسان با چشم وابرو نشان میدهد مثل اخم کردن یا گرد نگاه کردن که اگر شخص گرد نگاه کند اما دهان او بسته باشد شخص تظاهر به تعجب میکند.ج)حرکات سر  مثل آدمهایی که مظلومانه سر خود را کج میکنندد) بعضی حالات نشانه بیماری و استرس استBODY LANGUAGE  زبان بدن :مجموعه حرکتهایی است که سالیان سال از بدو روانشناسی تجربی بوجود آمده و به مرور نوشته شده است مثل چهره آدمهای غمگین ،کسی که می ترسد چهره او سفید میشود ،کسی که خجالت میکشد سرخ میشودشناخت بدن چه شرایطی را میتواند برای ما ایجاد کند ؟۱-   اعتماد به نفس انسان را در جهت شناخت انسان بالا می برد۲-   باعث درک بهتر آدمهای مقابل ما و در نتیجه پاسخ مناسب دادن به احساسات طرف مقابل دارد۳-   Body language     زبان بدن باعث میشود که ما در مقابل ذهنیتهای منفی انسانهای اطرافمان ایمن باشیم۴-   زبان بدن باعث میشود کنترل امور و شرایط را در تمام موارد در دست بگیریم۵-   سریعاً باعث آرامش و اطمینان دیگران شویم۶-   درخرید و فروش و هنگام مصاحبه یا ارائه محصول به مشتری با موفقیت ظاهر شویم۷-   در صحن های مختلف اجتماع بتوانیم حداکثر توان ممکنه را در جهت انتقال دیدگاه به دیگران داشته باشیم .هرارتباطی دو بازتاب دارد یک باز تاب در یک عضو و یک بازتاب در عضو دیگر

منبع: بانک اطلاعات روانشناسی