برای تشخیص و طبقه بندی افراد مبتلا به ناتوانایی های هوشی ، سه گام وجود داره

گام اول :
وجود متخصصی است که یک یا چند آزمون استاندارد مهارت سازشی را به صورت فردی اجرا کند.

قدم دوم :
توصیف قدرت و ضعف فرد با توجه به چهار بعد است. این چهار بعد عبارتند از :
1- مهارت های سازشی و هوشی.
2- توجه به ابعاد روانشناختی/عاطفی
3- توجه به ابعاد حسی /سلامتی/علت شناسی
4- توجه به محیط
برای درک توانایی و ناتوانایی افراد می توان از آزمون های استاندارد اندازه گیری استفاده کرد. مصاحبه با اشخاصی که در زندگی فرد نقش کلیدی دارند نیز روشی دیگر برای کسب اطلاعات به شمار می رود. تعامل با خود شخص در وضعیت های عادی زندگی روزانه و یا ترکیببی از این راه ها از جمله روشه های شناسایی این گروه در نظر گرفته می شوند.
گام سوم :
نیازمند گروهی از متخصصان مختلف هست تا با توجه به چهار بعد ذکر شده حمایت های مورد نیاز فرد را مشخص کنند. این حمایت ها در چهار سطح : متناوب ،محدود، جامع ،همیشگی و مستمر و همه جانبه میباشد.

ارزیابی کودک مشکوک به ابتلا به ناتوانایی ها و اختلالات رشدی مانند ناتوانایی هوشی باید به دقت و به روش صحیحی انجام شود؛ زیرا بر اساس نتیجه ارزیابی نیاز کودک به دریافت خدمات مربوط به آموزش های ویژه و یا حمایت های لازم برای برآوری نیازهای وی و خانواده اش مشخص می شود. حداقل فعالیت هایی که برای این کار باید انجام شود عبارت است از: ارزیابی توان شناختی فرد، رفتارهای سازشی، مهارت های مربوط به آن و ارزیابی خانواده، محیط خانه و یا کلاس درس به منظور تعیین اهداف و منابع مورد نیاز و اولویت های مداخله ای.

تاریخچه رشد کودک هم باید مورد بررسی قرار بگیره. مصاحبه با مراقبان کودک هم لازمه.

آزمون های مورد استفاده در زمینه ارزیابی و تشخیص افراد مبتلا به ناتوانایی هوشی:

ارزیابی بینایی - حرکتی ، ادراک شنوایی ، و مهارت های حرکتی (فرم داره )
آزمون بیری
آزمون بینایی حرکتی بندر گشتالت
آزمون تمایز شنیداری (دی . ای . تی )
آزمون مفهوم سازی شنیداری لیندامود
آزمون تمایز شنیداری گولدمن - فریستو - وودکوک
مقیاس های افتراقی توانایی (دی ای اس)
مقیاس هوشی پیش دبستانی وکلسلر
مقیاس هوشی وکلسلر برای کودکان
آزمون استانفورد بینه
مقیاس مک کارتی برای ارزیابی توانایی های هوشی کودکان.

--مقیاس رفتار سازشی وایلند.
--مقیاس رفتار مستقل.