یبوست از مشکلات شایع دستگاه گوارش است که با مصرف برخی از مواد غذایی به ویژه مواد خوراکی صنعتی و فرآوری شده تشدید می--شود.
________________________________________
همان طور که برخی از مواد غذایی مانند خوردنی--های حاوی فیبر زیاد در پیشگیری و درمان یبوست موثر هستند، برخی از خوردنی--ها نیز این مشکل گوارشی را تشدید می--کنند.

مهم--ترین مواد غذایی که باید برای پیشگیری از یبوست از مصرف آن--ها پرهیز کنید عبارتند از:


-- غذاهای فرآوری شده به صورت منجمد، برگرها و پیتزا همگی به بروز یبوست کمک می--کنند.
مواد غذایی فرآوری شده، ریزمغذی--های ضروری خود را در روند فرآوری از دست می--دهند و حاوی فیبر اندکی هستند و آنچه باقی می--ماند و به عنوان پیتزا یا نودل عرضه می--شود در تشدید یبوست نقش قابل ملاحظه--ای خواهد داشت.

-- شیرینی--ها و تنقلات نشاسته--ای نیز حاوی قند و چربی فراوان هستند. این خوراکی--ها هر چند با چای و قهوه دلچسب به نظر می--رسند اما در واقع ذخیره فیبر بسیار اندکی دارند و به بروز یبوست کمک می--کنند.
برای ایجاد تعادل در دستگاه گوارشی پس از مصرف این خوراکی--ها مصرف مواد غذایی حاوی فیبر فراوان مثل میوه و سبزی توصیه می--شود.





-- مصرف انواع گوشت بدون سبزیجات مکمل در کنار هر وعده غذایی از عوامل موثر در بروز یبوست است. به این ترتیب توصیه می--شود که حتماً همراه با مواد گوشتی از سالاد و سبزیجات پخته نیز استفاده کنید.
غلات سبوس--دار نیز غنی از فیبر خوراکی هستند.




-- کافئین نیز در ایجاد و تشدید یبوست نقش موثری دارد. هر چند معمولاً نمی--توان به طور کامل مصرف قهوه، چای یا کولاها را ترک کرد اما وابستگی به مصرف زیاد این نوشابه--ها موجب خشک شدن آب بدن می--شود که خشکی بدن نیز از عوامل اصلی بروز یبوست است.




-- مصرف مواد غذایی پرچرب از جمله چیپس و فست--فودها نیز عمل هضم غذا را دشوار می--سازد و هر چه مصرف مواد چرب و شور بیشتر شود، احتمال بروز مشکلات گوارشی نیز تشدید می--شود.
در واقع غذاهای چرب فرآیند هضم را کندتر می--کند و خطر یبوست را افزایش می--دهد.





-- فرآورده--های لبنی پرچرب نیز فاقد فیبر خوراکی هستند و به همین دلیل در فهرست غذاهای تشدید کننده یبوست قرار می--گیرند.
اگر دچار یبوست شدید از خوردن پنیر و شیر به هنگام صبحانه پرهیز کرده و در عوض از نان جوی دو سر و ماست استفاده کنید.




-- مصرف چای جوشیده و مانده به دلیل وجود مواد قابض به نام تانن موجب بروز یبوست در افراد می--شود.
چای دم کشیده دارای عطر و طعم متبوعی است که مصرف آن موجب رفع خستگی در افراد می--شود. اما چای جوشیده دارای رنگ سیاه، بو و مزه نامطبوع است و مصرف آن موجب بروز یبوست در افراد می--شود. چای جوشیده سرشار از مواد قابض به نام تانن است که بر اثر جوشیدن چای وارد آن می--شود و رنگ و مزه چای را تغییر می--دهد.
طرز دم کردن چای صحیح این است که مقداری چای خشک در قوری ریخته و آب جوش به آن اضافه شود به مدت 10 تا 20 دقیقه روی شعله غیرمستقیم قرار گیرد و به آرامی دم بکشد.

-- مصرف آب همراه با غذا موجب بروز یبوست می--شود. یکی از علل عمده بسیاری از ناراحتی--های گوارشی، مصرف چای و مایعات همراه با غذا یا بلافاصله بعد از آن است. مصرف آب همراه با غذا موجب تغییرات زیادی در شیره گوارشی می--شود زیرا در این صورت غذا کاملاً جویده نمی--شود و شیره غدد بزاقی به اندازه کافی ترشح نمی--شود و موادی همچون نشاسته هضم نخواهد شد.
مصرف انواع گوشت بدون سبزیجات مکمل در کنار هر وعده غذایی از عوامل موثر
در بروز یبوست است. به این ترتیب توصیه می--شود که حتماً همراه با مواد گوشتی
از سالاد و سبزیجات پخته نیز استفاده کنید
مصرف مایعات همراه با غذا باعث ناراحتی--های گوارشی و چاقی بیش از حد بلغمی می--شود و در افرادی که دچار ناراحتی--های کبدی هستند، باعث لاغرتر شدن روز به روز آن--ها می--شود. از دیگر مضرات مصرف آب همراه با غذا در افراد این است که این گونه افراد به طور مداوم از یبوست مزاج رنج می--برند و روز به روز عصبی و عصبی--تر می--شوند؛ به دلیل این که غذا جویده نمی--شود و آنزیم پتیالین و ماده با ارزش موسین در بدن تولید نمی--شود. موسین ماده لعاب--داری است که جداره معده و روده را می--پوشاند و از آن در مقابل اسید معده محافظت می--کند.
فرآوری: مریم مرادیان نیری
بخش تغذیه و آشپزی تبیان
________________________________________
منابع:
ایسنا
فارس - محمد صالحی سورمقی، استاد داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران
فارس - سیدعلی ابوالحبیب، متخصص داخلی