فشار رواني عبارت است از هر وضع يا پيشامدي كه بدن را به استفاده از منابع و توليد انرژي بيشتر از معمول وادار مي كند . هانس سليه كه او را پدر تحقيقات درباره فشار رواني مي دانند مي گويد فشار رواني يعني مجموعة واكنشهاي غير اختصاصي جاندار در مقابل هر نوع تقاضاي سازگاري از آن . سليه از اولين كساني است كه رابطة بين فشار رواني و بيماريها را توجيه كرده است و فشار رواني را به درجة سوز وس از بدن بر اثر فشارهاي زندگي تعريف مي كند . البته فشار رواني تنها به روند اين پديده در بدن انسان اطلاق نمي شود بلكه محركهاي فشار آورتر تحت همين نام خوانده مي شود .







فشار زاهاي رواني ( محركهاي تنش آور رواني )

علتهاي فيزيكي محيطي و اجتماعي حالت استرس يا فشار رواني را استرسور يا محرك تنش زا مي گويند ( stressor ) حالت فشار رواني دروني به محض آنكه بوسيلة محركهاي تنش زا ايجاد شد مي تواندبه پاسخهاي گوناگوني بيانجامد . از يكسو مي تواند به چندين پاسخ فيزيكي بدن منجر شود از سوي ديگر پاسخهاي رواني از قبيل اضطراب، نوميدي ، افسردگي ، بي قراري و يك احساس عمومي ناتواني از سازگاري با جهان ممكن است نتيجة حالت فشار رواني باشد .

بطور كلي فشار هاي رواني به دو دسته تقسيم مي شوند يكي فشارهاي رواني مفيد و ديگري زيانبار اما مفيد بودن يا زيانبار بودن براي همه و براي يك فرد هم در تمام حالات يكسان نيست . در موارد زيادي فشار رواني خوشايند و مفيد خواهد بود . مثلا ورزش عامل تنش زاي مفيدي است .





انواع فشار رواني

1- استرسهاي فيزيولوژيك : مثل بي خوابي يا خستگي مفرط يا نخوردن غذا به مدت طولاني يا كار در محيط نامناسب يا كارهاي خارج از توان و ...

2- استرس پاتولوژيك : مثل خستگي عصبي يا جراحي شدن زايمان ، اختلالهاي دستگاه عصبي و ...

3- استرس هاي رواني : مثل حالات هيجاني شديد وناگهاني نگراني هاي طولاني ، عدم هماهنگي در زندگي زناشويي ، فقر اقتصادي ، شغل هاي پرمسئوليت و ...





پاسخ به فشار رواني

پاسخ فشار رواني واكنشي است كه در مقابل محركهاي فشار زا ارائه مي شود و شامل پاسخ هاي روان شناختي رفتاري و فيزيولوژيكي مي شود . پاسخهاي روانشناختي به فشار رواني : تغيير در عملكرد هاي شناختي تغيير در خود پنداره واكنشهاي هيجاني شامل احساس محروميت ملامت گناه اضطراب تنش تحريك پذيري بد بيني و نااميدي نسبت به آينده پيش بيني بال خيزي و بلا انگيزي حادثه . پاسخ هاي فيزيولوژيكي : تغييرات بيوشيميايي تغيير در مكانيسمهاي ايمني . پاسخهاي رفتاري : پرخاشگري حالتهاي عصبي خواب آشفته گرفتگي عضلاني صداي لرزان .

منبع: سایکو