در جامعه شناسی و انسان شناسی از فرهنگ تعاریف زیادی شده و هر یک به گونه ای با پرداختن به وجهی از رفتار دینی و اجتماعی پردازشی از آن دارند ولی تعریفی که می توان جامعترین آن در تعاریف فرهنگ دانست متعلق به ادوارد تایلر می باشد. وی در تعریف این مقوله می گوید فرهنگ مجموعه ی پیچیده ای است که در بر گیرنده دانستنیها ، اعتقادات ، هنرها، اخلاقیات، قوانین ، نمادها و هرگونه تواناییهای دیگری است که بوسیله ی انسان به عنوان عضو جامعه کسب شده است.( ادوارد تایلر، 1982)
عید نوروز به عنوان سال نو و بهار طبیعت ویژگی های بسیار و منحصر به فردی دارد بازتاب اعتدال بهار جهانی است و به طور متداول در تمام دنیا مورد توجه است. (جشن بهار چین، جشن شکوفه گیلاس ژاپنی ها و حتی کریسمس نماد تولد دوباره زمین است)
در قدیم ، علاوه بر ایران باستان در تمدن های دیگر از جمله روم و یونان باستان جشن سال نو برگزار می شد ولی به دلیل نداشتن تقویم صحیح و تغییر و اصلاح آن هر چند سال یک بار این مراسم متغییر بود و با نظم خاص ایرانیان برگزار نمی شد.
بعد از دوران مسیحت به خاطر خفقان دوران کلیسا مدتی این جشن به فراموشی سپرده شد و بعدها با شرایط جدید در روز تولد عیسی مسیح به عنوان کریسمس دوباره اوج گرفت ولی به طور کلی می توان گفت اعتدال بهار در تمام دنیا مورد توجه انسان بوده و امید تازه ای را برای تغییر همزمان با نو شدن فصل در انسان ها می دمد.
اسلام به عنوان یک مذهب آیینی نه تنها با عید نوروز مخالفت نکرد بلکه آن را به عنوان یک نماد انسانی و نه خرافی پذیرفته است و و رسول اکرم (ص) در روایتی به طور مفصل از زبان سلمان فارسی نوروز را توصیف کرده است و از آن با عنوان مراسمی مبارک نامبرده است.

بار روانی نو شدن در اعتدال بهار چه پیامدهایی را دارد؟
هم زمان با اعتدال بهار و حتی قبل از آن انسان ها برای شروع دوباره سال جدید به تکاپو می افتند و برنامه های خود را با خانه تکانی و استقبال از سال نو شروع می کنند در این ایام افراد با تمییز کردن خانه و محل زندگی خود به تغییر و اعتدال جدید خوش آمد گویی می کنند .
در قدیم بعد از خانه تکانی به رسم دور شدن آلودگی از محل زندگی و استقبال در یک روز خاص (چهارشنبه سوری یا شب نوروز) آشغال و مواد دور ریختنی را آتش می زدند و زندگی خود را با رفع تمام آلودگی ها و برنامه های جدید و تازه کردن دیدارها (دید و بازدید) شروع می کردند.
اهمیت و ماهیت این عید مهم و مردمی به حدی بود که دولت ها برای جلب حمایت و احترام به حقوق مردم در اجرای این مراسم مشارکت نموده و برگزاری و مدیریت آن را به عهده می گرفتند و برخی از آنها این عید را وسیله ای برای فخر فروشی خود قرار می دادند.
ولی ماهیت این عید آمیختن با طبیعت و همرنگ شدن با سادگی های هم چون هفت سین معروف است (که شامل : سبزه، سمنو، سنجد، سکه، سیر، سیب، سمنبل (خوشه گندم) ) که نماد سادگی این سفره طبیعی را می رساند در این سفره قران، کتاب حافظ، آب، نان و مایحتاج زندگی نیز چیده میشود که نشان از هماهنگی با فرهنگ و آیین و جامعه است.
اهمیت دید و بازدید و برگزاری جشن های آیینی در چه بود؟
در نوروز برنامه های متنوعی به صورت خود جوش اجرا می شود که بعد از زمستان و سختی سرما افراد را دوباره با طبیعت آشنا می کند بازی های همچون مسابقات محلی ، رقص و جشن و پایکوبی ، برگزاری مسابقه های رقابتی، میر نوروز(نماد انتقاد مسالمت آمیز برای اصلاح مدیریت روستا و شهر)، و دید و بازدید و رفتن به دامن طبیعت و ... .
تغییر فصل و تازه شدن آیا می تواند بر روان هم تاثیر بگذارد؟
تغییر فصل اگر با مثبت نگری شروع شود تاثیر معناداری بر روند زندگی افراد خواهد گذاشت.
اگر ما هم چون وسایل اضافی باورهای غلط خود را در آتش نوروز بسوزانیم؛ می توانیم سبک بال و فارغ از نا امیدی، یاس و دلتنگی، ترس و بی برنامگی و... به استقبال اعتدال زندگی خود بشتابیم. اعتماد دوباره به خود و دیگران نشانه سلامت است خوش بینی به زندگی و تبین خوشبینانه از سال جدید می تواند شما را در برابر ناملایمتی ها مقاوم نماید.
بنابراین در شروع سال جدید به موارد زیر توجه نمایید:
تبسم و خنده، احترام و تکریم، هدیه دادن و گرفتن، آراستگی و نظافت، مثبت نگری و مثبت گرایی، توجه به رغبت ها، خوش آخلاقی، تفریح و سلامت، دید و بازدید و برنامه ریزی صحیح و امید به تغییر .


منبع:روان شناسی - اهمیت عید نوروز و تاثیر آن بر نشاط و سلامت روانی جامعه