روان شناسی مطالعه ی علمی رفتار و فرایندهای ذهنی است. روان شناسی تربیتی شاخه ای از روان شناسی است که به مطالعه ی آموزش و یادگیری در موقعیت های آموزشی می پردازد.

ویلیام جیمز، جان دیویی و ادوارد ثرندایک بیشترین نقش را در بنیان گذاری روان شناسی تربیتی داشته اند. جیمز معتقد بود که معلمان برای کمک به رشد ذهنی کودکان باید درس را از نقطه ای شروع کنند که کمی فراتر از سطح دانش و فهم کودک باشد. دیویی اولین آزمایشگاه روان شناسی تربیتی را راه اندازی کرد. ثرندایک بر سنجش و اندازه گیری یادگیری تاکید داشت.

برای موفق شدن در حرفه ی معلمی باید هم هنر داشت و هم علم. معلمان اثربخش، دارای دانش و مهارت های حرفه ای و تعهد هستند. آنها دارای راهبردهای آموزشی، روش های تدوین هدف، برنامه ریزی آموزشی و مدیریت کلاس خوبی هستند. آنها می دانند چگونه در دانش آموزان انگیزه ایجاد کرده، ارتباط برقرار ساخته و به طور مؤثری با آنها کار کنند. این معلمان همچنین از فنّاوری در کلاس درس استفاده می کنند.

تحقیق منبع ارزشمند کسب اطلاعات در مورد تدریس است. منابع کسب دانش یا اطلاعات عبارتند از: تجربه، صاحب نظران، کارشناسان و تحقیق علمی.

تحقیق علمی، عینی، منظم و آزمون پذیر است. تحقیق علمی بر مبنای روش علمی است. مراحل روش علمی عبارت است از: مفهوم سازی مساله، جمع آوری داده ها، استخراج نتایج و بازبینی نتایج تحقیقی و نظریه

سه روش اساسی برای جمع آوری داده ها در روان شناسی تربیتی عبارتند از: توصیفی، همبستگی و آزمایشی. تحقیق توصیفی برای مشاهده و ثبت رفتار استفاده می شود. این نوع تحقیق، رابطه ی علت و معلولی را نشان نمی دهد اما اطلاعات ارزشمندی در مورد رفتار و نگرش های مردم آشکار می سازد. در تحقیقات توصیفی بیشتر از مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه و آزمون های استانداردشده استفاده می شود. در تحقیق همبستگی، هدف تعیین نیرومندی رابطه بین دو یا چند متغیر است. از تحقیق آزمایشی برای تعیین رابطه یا روابط علت و معلولی استفاده می شود. آزامایش روشی به دقت برنامه ریزی شده است که در آن یک یا چند عامل دستکاری شده و سایر عوامل ثابت نگه داشته می شوند. در آزمایش ها حداقل یک متغیر مستقل و وابسته وجود دارد. داشتن گروه آزمایش و گواه و انتخاب تصادفی از دیگر اصول مهم تحقیق آزمایشی است.

با توجه به گستره ی زمان پژوهش، تحقیقات را می توان به دو دسته ی مقطعی و طولی تقسیم کرد. تحقیق مقطعی، مطالعه گروه هایی از افراد در یک زمان است. تحقیق طولی، مطالعه افراد یکسان در طول یک دوره زمانی است.

تحقیق ارزیابی برنامه، پژوهشی است که برای تصمیم گیری در مورد اثربخشی یک برنامه خاص طراحی شده است. تحقیق عملی برای حل یک مشکل معین کلاس درس یا مدرسه، بهبود تدریس و دیگر راهبردهای آموزشی یا تصمیم گیری در یک موقعیت خاص استفاده می شود. معلم به عنوان پژوهشگر، به این معنی است که خود معلمان می توانند برای ارتقای فعالیت های آموزشی شان مطالعاتی انجام دهند.


منبع: روانشناسی تربیتی دکتر اسماعیل بیابانگرد(سعدی پور)

تالار همیاری