تعاریف حمایت اجتماعی

بیشتر تعاریف اولیه از حمایت اجتماعی ریشه در درک افراد ازمحبوبیت و مورد توجه و احترام بودنشان دارد.موس [1] (1973 به نقل از آلبرچت و همکاران) " حمایت را به عنوان احساس فرد از تعلق داشتن، محبوبیت یا مورد قبول واقع شدن، مورد نیاز بودن به خاطر خودش و برای آنچه که می توان انجام دهد " تعریف کرده است. تعریف دیگر از حمایت اجتماعی بر میزان ادراک افراد از محبت و حمایت خانواده و دوستان و اطرافیان وی در مقابل فشارهای روانی و حوادث تأکید می کند. در متداول ترین تعریف از حمایت اجتماعی بر در دسترس بودن و کیفیت ارتباط با افرادی که در مواقع نیاز منابع حمایتی را فراهم می کنند، تأکید دارد. منابع حمایتی موجب می شود که فرد احساس مراقبت، مورد علاقه بودن، عزت نفس و ارزشمند بودن کند که بخشی از شبکه وسیع ارتباطی است(علی پور، 1373). ساراسون و ساراسون ( 1989 ) دو تن از پژوهشگران نامدار معاصر، حمایت اجتماعی را چنین تعریف­ کرده اند، " این احساس که دیگران آدم را دوست دارند و برایش ارزش قائلند و آماده اند تا در صورت لزوم به او کمک کنند و پشتوانه عاطفی او باشند " ( ابراهیمی قوام ، 1371). حمایت اجتماعی توسط کوب [2] ( 1976) اینگونه تعریف شده است که آن را به عنوان اطلاعاتی می داند که افراد را به باور کردن این مطلب که آنها مورد علاقه­ی اطرافیان بوده و دوست داشتنی، قابل احترام و ارزشمند هستند و از طرفی آنها در یک شبکه ارتباطی سهیم هستند، رهبری می کند. به اعتقاد کوب، حمایت اجتماعی به انتقال های فرد در زندگی یاری می رساند و فرد را از شرایط بیماری زا و موقعیت های مربوط به سلامتی حفظ می کند. حمایت اجتماعی همچنین به عنوان منابعی که از حیث نوع و کارکرد متفاوتند و در دوره های مختلف زندگی فرد توسط سایر افراد تأمین می شوند تعریف می گردد(کهن، سیم[3]، 1985).

تعریف دیگر شامل مساعدت های عاطفی، ابزاری و اطلاعاتی است که توسط دیگران تأمین می گردد(جرالد، لاندری، میر [4] ، 2006).همچنین حمایت اجتماعی به احساس تعلق داشتن، پذیرفته شدن و مورد عشق و محبت، مساعدت و توجه اعضاء و خانواده و دوستان و سایرین تعریف شده است( ابراهیمی قوام ، 1371).

ریف، سینگر[5](2000) حمایت اجتماعی را به عنوان مجموعه گسترده ای از عوامل حمایتی که به روابط اجتماعی و آمیزش با دیگران منجر می شود تعریف می کنند. لیندزی [6] ( 1988) حمایت اجتماعی را اینگونه تعریف کرده است، حمایت اجتماعی، قابلیت و کیفیت ارتباط با دیگران است که منابعی را در مواقع مورد نیاز فراهم می کنند. حمایت دیگران، تأمین کننده خدمات و اطلاعات عینی است که احساسی از مراقبت شدن، مورد حمایت واقع شدن، احترام داشتن، ارزشمند بودن را برای فرد تأمین می سازد، فرد احساس می کند که دربخش قابل توجهی از مراودات اجتماعی قرار داشته و در یک تعهد دو جانبه شریک است.

دوک [7] (1985) و گاتلیب [8] (1983) دو گونه­ی متمایز از حمایت اجتماعی را معرفی کرده اند: حمایت اجتماعی متمرکز بر هیجان و حمایت اجتماعی ابزاری. در حمایت اجتماعی هیجانی، نوعی همدردی و هم حسی اظهار شده و نوعی احساس اشتراک در رنجهای به وجود آمده القاء می شود. در حمایت اجتماعی ابزاری، خدماتی نظیر تلاش برای حل مشکل فرد، صورت می گیرد (هاشمی نصره آباد،1373).حمایت اجتماعی به احساس تعلق داشتن، پذیرفته شدن و مورد عشق و محبت قرار گرفتن اطلاق می شود. حمایت اجتماعی برای هرد فرد یک ارتباط امن به وجود می آورد که احساس محبت و نزدیکی از ویژگی های اصلی این روابط است(موس،1982).

روان شناسانی که جهت گیری شناختی دارند تأکید می کنند که ادراک های حمایتی به این دلیل مهم هستند که مردم بیشتر از اینکه چگونه دنیایشان را تفسیر می کنند متأثر می شوند، نه ضرورتاً از آنچه که واقعاً هست. در نتیجه یک عمل مهرورزانه ممکن است دشمنانه تعبیر شده و یک عمل خائنانه ممکن است سودمند تعبیر شود. زمانی که ادراک ها آشکارا تا این حد از واقعیت فاصله می گیرند، اهمیت وافری می یابند( احمدی،1380).

تویت [9] ( 1986 ؛ به نقل از کانفروگلاشتاین ،1991) معتقد است،حمایت اجتماعی می تواند به بهترین صورت به عنوان شرکت فعال اشخاص به اهمیت در کوشش هایی که شخص برای غلبه بر فشار روانی انجام می دهد، فهمیده شود. به نظر کاپلان [10](1979؛ به نقل از دیماتو، 1991) حمایت اجتماعی عبارت است از هرگونه درون دادی [11] از اشخاص دیگر که هدف دریافت کننده حمایت را پیش می برد. از نظر شوماکروبرونل [12](1984) حمایت اجتماعی عبارت است از تبادل منابع کمکی حداقل بین دو نفر که با قصد انجام شود و شامل یک دهنده و یک گیرنده حمایت است که این امر بهزیستی گیرنده را افزایش می دهد.

به گفته مازلو( 1954) حمایت اجتماعی یک کمک دو جانبه است که موجب تصور مثبت از خود، پذیرش خود، احساس عشق و ارزشمندی می گردد و تمام این ها به فرد فرصت شکوفایی و رشد می دهد . کهن و آنتونیسمی(1980) بیان می کنند که حمایت اجتماعی ترکیبی از سه عنصر عاطفه، تصدیق و یاری است، عاطفه شامل ابزار عشق و محبت، تصدیق، آگاهی از رفتار و بازخوردهای مناسب و یاری شامل مساعدت مستقیم(مانند پول قرض دادن و یاری در انجام کارها است)( شعبانی،1388).

بررا [13] ( 1986) و کمینز [14]( 1988) در بررسی حمایت اجتماعی دو مفهوم از حمایت اجتماعی را معلوم کرده اند که عبارت است از: 1) دریافت حمایت 2) ادراک حمایت، منظور از دریافت حمایت میزان برخورداری فرد از حمایت های هیجانی آشکار همچون کمک و مساعدت عینی از سوی خانواده و دوستان است که می توان آن را با اندازه گیری تعداد حامیان و میزان دسترسی و برخورداری فرد از انواع حمایت اجتماعی تعیین کرد. منظور از حمایت ادراک شده، ادراک فابلیت دسترسی و کفایت انواع مختلف حمایت است، اغلب حمایت ادراک شده را معلول رضایتمندی و داشتن حمایت احتماعی توأم با عواطف مثبت می دانند. بر اساس یافته ای تجربی مبتنی بر تئوری دو عاملی، حمایت اجتماعی تنها در رفع نیاز به تحول از طریق ایجاد عواطف مثبت مؤثر است. به نظر بوردبولار [15]( 1969)، اجتماعی بودن مستقیماً همراه با عواطف مثبت است و عواطف منفی نیز با نشانه شناسی مرضی همراه است. پژوهش ها نشان می دهد که هردو نوع حمایت اجتماعی دریافت شده و ادراک شده هم در زنان متأهل آنیشنسل [16] ( 1986) و هم زنان مطلقه ویلکوس [17] (1986) با افسردگی رابطه معکوس دارد.

تاردی [18] (1985) پنج جهت گیری کلیدی را که به روشن شدن تفاوت های موجود در تعاریف حمایت اجتماعی کمک می کند را دسته بندی کرده است:

1-مشخص کردن جهت حمایت اجتماعی، چرا که حمایت هم ارائه می شود و هم دریافت می شود.
2- مشخص شدن موقعیت حمایت به این خاطر مشخص می شود که آیا بکارگیری و استفاده از آن مفید و سودمند است.
3 – تمایز بین توصیف حمایت اجتماعی دربرابر ارزیابی ازمیزان رضایت تأمین شده به وسیله حمایت، چرا که حمایت می تواند ارائه شود ولی درک نشود.
4- آگاهی از محتوای حمایت اجتماعی به ویژه از این مسئله که حمایت پیشکشی شده ( بدون توقع یا همراه با انتظار) تأمین شده است.
5- بررسی اینکه حمایت موجود از کدام شبکه تأمین شده و تمایز اینکه کدام شبکه اجتماعی حمایت را تأمین می کند.
حمایت اجتماعی به نظر تبادل منابع بین حداقل دو فرد است که یکی از آنها دریافت کننده آن می باشد و به منظور افزایش خیر و سعادت فرد دریافت کننده انجام می پذیرد( برانول و شوماکر،1981).

طبق مطالعه چی و چائو [19] (2001) حمایت اجتماعی مفهومی است مرکب که دارای شش بعد است: اندازه شبکه اجتماعی، ساخت، فراوانی برخوردهای اجتماعی، رضایت از حمایت، انواع حمایت و کمک دیگران.چندین محقق اظهار کرده اند که مفهوم حمایت اجتماعی بدون در نظرگرفتن«مجاورت و تقرب»دارای تعریفی ناقص است(چائو ، 2001؛ گلاسر و همکاران، 2006).حمایت اجتماعی ازلحاظ نظری، در 4 مقوله مفهوم سازی می شود: عاطفی[20]، ابزاری[21] ،ارزیابانه [22]و اطلاعاتی[23] .هال(2010) حمایت عاطفی را انتقال احساسات، دوست داشتن و نگران بودن برای دیگری می داند. می توان اینگونه بیان کرد که حمایت عاطفی به این احساس فرد اشاره دارد که او کسی را در زندگی دارد که از سلامتی اش مراقبت کند.

حمایت ابزاری به تدارک محسوس منابعی توسط یک نفر برای دیگری اشاره دارد. برای مثال کسی که خود را برخوردار از حمایت ابزاری بداند احتمالاً افرادی را در زندگی دارد که تمایل دارند به او کمک کنند و در صورتی که ماشین فرد خراب شود، وسیله نقلیه خود را در اختیار او قرار می دهند. حمایت ارزیابانه به انتقال اطلاعات مربوط به فرایند ارزیابی دیگری و حمایت اطلاعاتی، به تأمین اطلاعاتی که می تواند در یک موقعیت یا مشکل شخص به فرد دریافت کننده کمک کند. برای مثال حمایت ارزیابانه درزمانی که یک شخص با همسر خود مشکلات زناشویی دارد و درعین حال دوستی در دسترس اوست که در زمینه های مشکل او فعالیت می کند تأمین شود.



Moss , G.E -1

Cobb -2

Cohen & Syme -3

Gerard , Lonard , Meyer -4

Ryff , Singer -5

Lindzy -6

Dock -7

Guttlib -8

Tooit -9

Kaplan -10

Input -11

Shomaker . Brownell -12

Barra -13

Kamins -14

Brodboral -15

Anisnincel -16

Wilcox -17

Tardy-18

Chi & chou -19

Emotional -20

Instumental-21

Appraisal -22

Informational -23



بررسی و مقایسه رابطه بین ابعادکمال گرایی، حمایت اجتماعی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان با سطوح بالا و پایین فرسودگی تحصیلی دانشگاه علامه طباطبایی“ افشین شه بخش

اختصاصی تالار همیاری