خانه بدون خانواده


به گزارش گروه جامعه آنلاین، یک جوان با گذشتن از سن بلوغ و واردشدن به مرحله بزرگ‌سالی از طرف خانواده و اطرافیان تشویق به ازدواج می‌شد و درمیان تشویق‌های دیگران دل به دریا می‌زد و از بین گزینه‌های پیشنهادی خانواده یکی را انتخاب می‌کرد و تشکیل خانواده می‌داد.
امروزه اما شرایط فرق کرده است و گاهی یک فرزند مجرد تصمیم می‌گیرد خانه‌اش را از خانواده خود جدا کند. ممکن است این شرایط گاهی به‌گونه‌ای رقم بخورد که افراد به علت‌های مختلف همچون تحصیل یا مشغول‌شدن به فعالیت‌های مختلف اقتصادی مجبور به ترک خانه و خانواده خود شوند.

این امر تنها برای افراد مجرد صادق نیست؛ گاهی افرادی با داشتن همسر و فرزند به علت‌های مختلفی همچون تحصیل، مسافرت بلندمدت پژوهشی یا پیداکردن شغلی جدید، به‌تنهایی راهی شهر و دیاری دیگر یا حتی کشوری دیگر می‌شوند و آنچه در این میان خودنمایی می‌کند لزوم آموختن مهارت‌هایی است که برای زندگی مجردی ضروری است و فرد بدون این مهارت‌ها نمی‌تواند به راحتی زندگی خود را بگذراند. نبود این آموزش‌ها چه‌بسا فرد را با مشکلات و آسیب‌های اجتماعی بسیاری روبه‌رو کند که تاکنون با آن‌ها سروکار نداشته است؛ البته کسب آموزش‌های زندگی مجردی برای همه افراد ضروری است؛ هرچند که تاکنون تن به زندگی مجردی نداده باشند اما ممکن است روزی به این نوع زندگی هم نیاز پیدا کنند.


مهارت‌های زندگی و رفتار مسئولانه

کارشناسان معتقدند مهارت‌های زندگی، توانایی‌هایی هستند که به فرد کمک می‌کند تا بتواند با موقعیت‌های زندگی به‌خصوص موقعیت‌های پرخطر، به طور صحیح برخورد کند. همچنین در ایجاد ارتباط با دیگران به‌طور شایسته و سازگارانه موثر و در انجام وظیفه موفق باشد و بدون توسل به اعمالی که به خود یا دیگران صدمه می‌زند و بدون انجام رفتار نادرست، مشکلات را حل کند. در اثر این مهارت و توانایی، رفتارهایی از انسان سرمی‌زند که به او کمک می‌کند در ارتباط با خودش، جامعه و دیگران مسئولانه رفتار کند و تصمیم‌گیری‌های درستی داشته باشد و امنیت را خود برای خود مهیا کند.

در این خصوص یک
کارشناس‌ارشد روان‌شناسی به خبرنگار ما می‌گوید: در گذشته سبک زندگی افراد تنوع امروزی را نداشت؛ گذار از خانواده‌های گسترده به خانواده‌های هسته‌ای، در چارچوب حضور خانواده مطرح بود، اما اقتضائات جوامع کنونی، به شکل‌گیری طیف گسترده‌ای از سبک‌های زندگی انجامیده است.
محسن عزیزی بیان می‌کند: نمونه‌ای از این سبک‌ها که در ایران و سایر نقاط دنیا دست‌کم برای عده‌ای از افراد، کاملا شناخته شده است، زندگی مجردی است. بی‌شک بررسی علل گرایش به این نوع سبک زندگی جای تأمل دارد و مجال دیگری می‌طلبد، اما آنچه مسلم است این است که برای مصون‌ماندن از آسیب‌های احتمالی این نوع زندگی، نیاز به مهارت‌های اساسی احساس می‌شود.



جلوگیری از احساس بی‌هدفی

این
دانشجوی دوره دکتری روان‌شناسی هدف‌گزینی را از مهم‌ترین مهارت‌هایی دانست که یک فرد باید آن را برای مصون‌ماندن از آسیب‌های احتمالی زندگی مجردی کسب کند و ادامه می‌دهد: زندگی مجردی بنا به اقتضائات خود، ممکن است در برخی افراد احساس بی هدفی را زنده کند. اوقات بیکاری، فکرکردن به مشکلات، تنهایی و... ممکن است زمینه‌ساز چنین احساسی باشند و لزوم هدف گزینی مناسب برای رهایی از افکار آزاردهنده و کسب اعتماد به نفس، ضروری به نظر می‌رسد.

وی در خصوص اینکه چگونه می‌توان هدف‌گزینی کرد، بیان می‌کند: ابتدا باید ارزش‌های خود را شناسایی کنیم، ارزش‌هایی چون رشد، کمال، خوشبختی، خدمت، سعادت و موفقیت، رضای خدا و... گام بعدی این است که ببینیم «آیا هدف‌های ما در رسیدن به ارزش‌های ما کمکی می‌کنند؟» اگر هدف ما چنین مطلوبی را برآورده می‌کند، آنگاه باید در پی راه رسیدن به هدف باشیم و برای انتخاب هدف باید دقت کنیم که هدف ما مشخص، قابل دسترسی، قابل اندازه‌گیری، مطابق با ارزش‌ها و تعریف شده در بازه زمانی معین باشد و رعایت این موارد در هدف‌گزینی، به ما کمک می‌کند تا هدف را گم نکنیم و بتوانیم لحظه به لحظه وضعیت موجود و مطلوب را با هم مقایسه کنیم.
عزیزیمهارت‌های ارتباطی را گام دیگری در آموزش مهارت‌های موردنیاز در زندگی مجردی برمی‌شمرد و خاطرنشان می‌کند: اگرچه زندگی مجردی ممکن است در ذهن ما یک زندگی خشک و بدون روابط اجتماعی را تداعی کند، اما درواقع در زندگی مجردی هم می‌توان ارتباطات اجتماعی متنوعی را برقرار کرد؛ ارتباط با خانواده، همکاران، دوستان، همسایگان و... در زمره این ارتباطات هستند.

وی می‌افزاید: یکی از نیازهای ما انسان‌ها نیاز به پیوندجویی است که با تعامل با اطرافیان تامین می‌شود که در این مهارت اگر محل زندگی شما جایی نزدیک به شهر محل تولد یا جایی که خانواده شما در آنجا زندگی می‌کنند باشد، می‌توانید دست کم هفته‌ای یک بار با سرزدن به خانواده، از تنهایی دربیایید. بی‌تردید همکاران و دوستان جدید نیز می‌‌توانند در تامین این نیاز اجتماعی به شما کمک کنند. البته نحوه انتخاب دوست و همدم مناسب از نکات دارای اهمیتی است که در تأمین آرامش روانی شما کاملا اثرگذار است. یک دوست کم انرژی یا منفی‌باف، یا دوستی که انسان را در انتخاب تفریحات، به بیراهه می‌کشاند، معایب بیشتری از تنهایی دارد! پس، باید در انتخاب اطرافیانی که با آن‌ها ارتباط دارید، خوب دقت کنید.


این
کارشناس ارشد روان‌شناسی با اشاره به مهارت حل مسئله می‌گوید: در زندگی فردی و اجتماعی ما مسائل گوناگونی به وجود می‌آید که برای حل آن‌ها باید روشی منظم اتخاذ کنیم که دانستن گام‌های حل مسئله به ما در این مهم کمک می‌کند؛ یکی از این گام‌ها فهم مسئله است که دراین گام باید درک کامل و صحیحی از مسئله در ذهن به وجود آید.
وی ادامه می‌دهد: در این مرحله با استفاده از درکی که از مسئله در ذهن ما وجود دارد، یکی از روش‌های مناسب با این مسئله را انتخاب و آن را اجرا می‌کنیم.

عزیزی
بازگشت به عقب را یکی دیگر از مسائل مهم عنوان و خاطرنشان می‌کند: نتیجه به‌دست‌آمده را با مسئله مقایسه کرده و یک بار دیگر مراحل بالا را مرور می‌کنیم تا مطمئن شویم قسمتی از مسئله را اشتباه نرفته‌ایم یا جا نینداخته‌ایم.



مهارت «نه گفتن»را باید آموخت

این
دانشجوی دوره دکتری روان‌شناسی یکی دیگر از مهم‌ترین مهارت‌ها برای زندگی مجردی را مهارت «نه گفتن» می‌داند و در این خصوص اظهار می‌کند: ممکن است در زمان‌های تنهایی یا وقتی بی‌حوصله هستید، برخی اطرافیان پیشنهادات نامناسبی به شما بدهند. تنهایی یا احساس کسالت یا حتی حس هیجان‌پذیری شما در چنین مواقعی ممکن است کار دست شما بدهد و با آموختن مهارت «نه گفتن» به پیشنهادات بی‌پایه و نادرست دیگران، به شما کمک می‌کند تا اعتمادبه‌نفس خود را بازیابید و هم به دیگران نشان می‌دهد که شما حریم خصوصی مشخصی دارید و دیگران باید حد و مرز خود را بشناسند.

وی ادامه می‌دهد: برای اینکه بتوانیم «نه گفتن» را به خوبی اجرا کنیم، ابتدا باید خود را بشناسیم و اهداف خود را مرور کنیم؛ سپس باید بتوانیم درخواست طرف مقابل را تجزیه و تحلیل کنیم. آیا این درخواست مناسب و بجاست؟ سپس باید زبان مناسب برای نه گفتن را بیاموزیم. باید قاطعانه و در عین حال با احترام صحبت کنیم. نه گفتن بدون قاطعیت، کمک چندانی به ما نمی کند؛ همان‌طور که نه گفتن پرخاشگرانه جالب نیست. نه گفتن قاطعانه، یعنی هماهنگی کلام و چهره، بدون بی‌احترامی به دیگران و بدون زیرپاگذاشتن اصول و حقوق خود.

عزیزی
مهارت برنامه‌ریزی اصولی را از دیگر مهارت‌ها در زندگی مجردی برمی‌شمرد و بیان می‌کند: بیکاری و نبود برنامه مشخص، می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات بسیاری شود. اگر در زندگی خود، زمان را تقسیم‌بندی کنیم، متوجه می‌شویم که بخشی از زندگی ما به فعالیت، بخشی به خواب و استراحت و بخشی هم به موارد دیگر اختصاص می‌یابد. اگر زمان خواب و کار خود را جدا کنیم، ساعاتی از شبانه‌روز ما نیاز به برنامه‌ریزی منسجم خواهد داشت.



فعالیت‌هایی برای برنامه‌ریزی اصولی

ارتباط با خدا، تماشای تلویزیون، مطالعه، رفتن به دامان طبیعت، استفاده صحیح از اینترنت و فضاهای مجازی و ورزش‌کردن، از مهم‌ترین فعالیت‌هایی است که عزیزی آن‌ها را برای داشتن برنامه‌ریزی اصولی، مهم ارزیابی می‌کند و ادامه می‌دهد: ارتباط با خالق هستی، علاوه بر اینکه در تامین آرامش روانی ما کاملا موثر است، می‌تواند به ما انرژی مضاعفی برای انجام سایر کارهایمان بدهد و هدف از زندگی را برای ما هر روز تکرار و مرور کند.

وی در خصوص استفاده از اینترنت و فضای مجازی تصریح می‌کند: دنیای مجازی، در صورتی که آسیب‌هایش شناخته شود و ورود به آن با برنامه‌ریزی درست همراه باشد، می‌تواند فرصتی برای رشد باشد. دانستنی‌ها، اخبار روز، خواندن نامه‌ها و... همه باید با برنامه باشد و از آسیب‌های دنیای مجازی مانند اعتیاد به اینترنت و شبکه‌های مجازی، برقراری ارتباطات مجازی در شبکه‌های اجتماعی و... باید مطلع بود.



فعالیت تمام‌وقت؛ ضرورتی برای زندگی مجردی

محسن یکی از جوانانی است که برای ادامه تحصیل مجبور به ترک خانواده و زندگی مجردی در مشهد شده است. او که پنج سال است دور از خانواده در مشهد زندگی می‌کند، به خبرنگار ما در پاسخ به اینکه چگونه می‌توان زندگی مجردی بدون آسیب را تجربه کرد، می‌گوید: یکی از روش‌هایی که می‌تواند به جوانان برای زندگی مجردی کمک کند، پیداکردن کار با توجه به علایق شخصی است.
وی ادامه می‌دهد: زندگی مجردی می‌تواند لذت‌بخش باشد اما شرط این لذت‌بخش‌بودن را باید در فعالیت تمام‌وقت در حرفه مورد علاقه جستجو کرد.
محسن، بیکاری را یکی از علت‌های اصلی آسیب‌های اجتماعی برای افراد مجرد می‌داند و در این خصوص تصریح می‌کند: امروزه بیشتر افرادی که مجردی زندگی می‌کنند، دانشجویان هستند و اگر در کنار درس خواندن به فعالیت جانبی و تمام‌وقت بپردازند، می‌تواند به آن‌ها در داشتن زندگی مجردی موفق کمک شایان توجهی کند.

وی با انتقاد از عملکرد برخی دانشجویان که تنها به درس مشغول می‌شوند و وقت زیادی را بدون برنامه‌ریزی خاصی تلف می‌کنند، بیان می‌کند: اگر دانشجویان در کنار درس به حرفه‌ای که علاقمند هستند، مشغول شوند علاوه بر درآمدزایی، می‌تواند در آینده آنان نیز تأثیرگذار باشد.



اسلام و توجه به زندگی فردی

در متون دینی نیز به برنامه‌ریزی اهمیت زیادی داده شده، تا جایی که رسول خدا(ص) به ابوذر سفارش می‌فرمایند: «ای ابوذر! باید در همه چیز نیّت داشته باشی، حتی در خوابیدن و خوردن» و این در واقع همان هدف‌داشتن در زندگی است و در جایی دیگر حضرت علی(ع) در خصوص آینده نگری می‌فرمایند:« نتیجه کوتاهی، پشیمانی و نتیجه آینده‌نگری، سلامت است».