اختلال وحشت زدگی (panic disorder) یعنی حملات مکرر وحشت و اضطراب . این حملات با بعضی نشانه های فیزکی (بدنی) همراه هستند از جمله: تپش قلب، تنفس سریع،سرگیجه، تعریق زیاد،تهوع و لرزش. علاوه بر آن ، ممکن است فرد به شدت و رعب در پرسونالیزیشن احساس کند. (یعنی حالتی که فرد درآن احساس می کند خودش نیست ، اعمال خود را از نگاه فرد دیگری تماشا می کند و هیچ کنترلی روی شرایط محیط ندارد.). اکثر مردم در زندگی خود حداقل یک بار به حمله وحشت زدگی دچار می شوند ، اما اختلال وحشت زدگی زمانی تشخیص داده میشود که حملات وحشت زدگی به طور دایم و غیر منتظره روی بدهند و تا یک ماه بعد، احتمال روی دادن دوباره آن ها وجود داشته باشد . حملات وحشت زدگی برای بعضی افراد غیر قابل پیش بینی هستند ولی ممکن است برای دیگران با موقعیت ها یا رویدادهای خاص (مثلا سوار اتوبوس یا مترو شدن) تداعی شود (شاید به علت شرط سازی عامل).

اختلال وحشت زدگی با تعدادی ترس و نگرانی که در فرد ایجاد می شود مرتبط است. از جمله : ترس از اینکه مبادا حملات وحشت زدگی علت های پزشکی حاد داشته باشد (مثلا بیماری قلبی ، صرع ) هر چند آزمایش های پزشکی مکرر نشان می دهند که هیچ مشکل پزشکی وجود ندارد. بعضی دیگر فکر میکنند که در حال از دست دادن کنترل بر زندگی خود یا در حال دیوانه شدن هستند. کسانی که از این اختلال رنج می برند ، در رفتار و زندگی خود اغلب تغییرات عمده به وجود می آورند. برای مثال همیشه اطمینان حاصل می کنند که محلی "امن" در دسترس است تا در صورت روی دادن حمله وحشت زدگی بتوانند به آنجا پناه ببرند و این موضوع باعث می شود که آنها از موقعیت های اجتماعی (تماس با دیگران) دور شوند و حتی شغل خود را ترک کنند. نگرانی درباره حملات اینده ، اغلب رفتارهای اجتنابی ایجاد میکند و ترک "امنیت" خانه خود و رفتن به ردون جامعه رو مشکل میکند. در این صورت گفته میشود که فرد به اختلال اضطراب وحشت زدگی به همراه آگورفوبیا مبتلاست.


معیارهای DSM-5 برای اختلال وحشت زدگی:


الف) حملات وحشت زدگی مکرر و غیر منتظره . حمله وحشت زدگی عبارت است از ترس شدید یا ناراحتی شدید و ناگهانی که در عرض چند دقیقه به اوج می رسد و طی آن ، چهار مورد یا بیشتر از نشانه های زیر روی می دهند.

نکته: افزایش ناگهانی می تواند ناشی از یک حالت یا وضعیت آرام، یا یکی حالت اضطراب شروع شود.

1 - تپش قلب سریع و نامنظم قلب ، تپش سریع قلب با صدای بلند یا افزایش سرعت تپش قلب.
2 - عرق کردن
3 - لرزیدن
4 - احساس تنگی نفس یا خفگی
5 - احساس گیر در گلو
6 - درد و ناراحتی در قفسه سیینه
7 - تهوع یا درد در ناحیه شکم
8 - احساس سرگیجه ،عدم تعادل ، درشرف غش بودن یا غش کردن.
9 - احساس سرد یا گرم شدن
10 - احساس بی حس شدن یا سوزن سوزن شدن بدن
11 - احساس عدم واقعیت یا گسسته شدن از خود
12 - ترس از دست دادن کنترل یا "دیوانه شدن"
13 - ترس از مردن

ب ) بعد از حداقل یکی از حملات وحشت زدگی ، فرد به مدت یک ماه (یا بیشتر) یکی از موراد زیر یا هر دو را تجربه کرده است:

1 - نگرانی مکرر و مداوم درباره رویدادن حملات وحشت زدگی و پیامد های آنها (مثلا از دست دادن کنترل ، دچار حمله قلبی شدن "دیوانه شدن")
2 - تغییرات ناسازگارانه و چشمگیر یا معنادار در رفتار که با این حملات مرتبط هستند (مثلا فرد رفتارهاییی در پیش می گیرد تا از حملات وحشت زدگی اجتناب کند. برای مثال از ورزش کردن یا قرار گرفتن در موقعیت های ناآشنا حذر می کند)

ج) این اختلال را نمی توان به تاثیر مستقیم یک ماده (مثلا مواد مخدر یا داروهای تجویزی) یا یک عارضه پزشکی دیگر (مثلا هایپرتروئیسم،اختلالات قلبی - ریوی) نسبت داد.

د) برای این اختلال نمی توان علت های مناسبتری پیدا کرد(مثلا حملات وحشت زدگی فقط در واکنش به موارد زیر روی نمی دهند: بعضی موقعیت های اجتماعی که فرد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی از آنها می ترسد، اشیای فوبی زایی که فرد را محدود و ناراحت می کنند یا موقعیت های در فوبیاهای خاص ،وسواس ها در اختلال وسواسی-اجباری،محرک هایی که رویداد های تروماتیک در اختلال PTSD را به یاد فرد می اندازند، یا جدایی از افرادی که فرد به آنها دلبستگی دارد در اختلال اضطراب جدایی.



منبع: آسیب شناسی روانی بر اساس DSM5 ، مهدی گنجی (ترجمه)