1- در حدیثى از پیامبر اكرم (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) مى خوانیم كه ((الحمد ام القرآن ))
2- روزی جابر بن عبدالله انصارى خدمت پیامبر (ص) رسید، پیامبر (ص) به او فرمود: ((الا اعلمك افضل سورة انزلها الله فى كتابه ؟ قال فقال له جابر بلى بابى انت و امى یا رسول الله ! علمنیها، فعلمه الحمد، ام الكتاب ))
((آیا برترین سوره اى را كه خدا در كتابش نازل كرده به تو تعلیم كنم ، جابر عرض كرد آرى پدر و مادرم به فدایت باد، به من تعلیم كن ، پیامبر (ص) سوره حمد كه ام الكتاب است به او آموخت سپس اضافه فرمود این سوره شفاى هر دردى است
مگر مرگ. ))


3- و نیز از پیامبر (ص) نقل شده كه فرمود:
(( و الذى نفسى بیده ما انزل الله فى التوراة ، و لا فى الزبور، و لا فى القرآن مثلهاهى ام الكتاب )). (( قسم به كسى كه جان من به دست او است خداوند نه در تورات و نه در انجیل و نه در زبور، و نه حتى در قرآن ، مثل این سوره را نازل نكرده است ، و این ام الكتاب است .))

دلیل این سخن با تاءمل در محتواى این سوره روشن مى شود، چرا كه این سوره در حقیقت فهرستى است از مجموع محتواى قرآن ،
بخشى از آن توحید و شناخت صفات خدا است ، بخشى در زمینه معاد و رستاخیز سخن مى گوید و بخشى از هدایت و ضلالت كه خط فاصل مؤ منان و كافران است سخن مى گوید، و نیز در آن اشارهاى است به حاكمیت مطلق پروردگار و مقام ربوبیت و نعمتهاى بى پایانش كه به دو بخش عمومى و خصوصى (بخش رحمانیت و رحیمیت) تقسیم مى گردد ، و همچنین اشاره به مساءله عبادت و بندگى و اختصاص آن به ذات پاك او شده است.در حقیقت هم بیانگر توحید ذات است ، هم توحید صفات ، هم توحید افعال ، و هم توحید عبادت.
و به تعبیر دیگر این سوره مراحل سه گانه ایمان : اعتقاد به قلب ، اقرار به زبان ، و عمل به اركان را در بر دارد، و مى دانیم
((ام به معنى اساس و ریشه است .))شاید به همین دلیل است كه ابن عباس )) مفسر معروف اسلامى مى گوید : (( ((ان لكل شى ء اساسا... و اساس القرآن الفاتحة ))


((هر چیزى اساس و شالوده اى دارد... و اساس وزیر بناى قرآن ، سوره حمد است .)) روى همین جهات است كه در فضیلت این سوره از پیامبر (ص) نقل شد: ((ایما مسلم قراء فاتحة الكتاب اعطى من الاجر كانما قراء ثلثى القرآن ، واعطى من الاجر كانما تصدق على كل مؤ من و مؤ منه)) )) هر مسلمانى سوره حمد را بخواند پاداش او به اندازه كسى است كه دو سوم قرآن را خوانده است (و طبق نقل دیگرى پاداش كسى است كه تمام قرآن را خوانده باشد) و گوئى به هر فردى از مردان و زنان مؤ من هدیه اى فرستاده است. ))تعبیر به دو سوم قرآن شاید به خاطر آنست كه بخشى از قرآن توجه به خدا است و بخشى توجه به رستاخیز و بخش دیگرى احكام و دستورات است كه بخش اول و دوم در سوره حمد آمده ، و تعبیر به تمام قرآن به خاطر آن است كه همه قرآن را از یك نظر در ایمان و عمل مى توان خلاصه كرد كه این هر دو در سوره حمد جمع است.منبع:تفسیر نمونه- جلد 1- صفحات 3و4

منبع وبلاگ:eslam-iran-rahbar