پرسشنامه سلامت عمومی GHQ-28


دریافت پرسشنامه ghq28

پرسشنامه سلامت عمومی « پرسشنامه سراندی[1] » مبتنی بر روش خود گزارش دهی است که در مجموعه تشخیص های بالینی، برای ردیابی کسانی که اختلالات روانی دارند، استفاده می شود (گلدبرگ، 1972؛ اسمعیلی نسب، 1383 ).

در بین ابزارهای سرند سلامت روانی، پرسشنامه سلامت عمومی، یکی از ابزارهایی است که به طور وسیعی در سراسر جهان از آن استفاده می شود. همچنین حجم وسیعی از پژوهش ها در زمینه کیفیت روان سنجی آن وجود دارد. نسخه 28 سوال ( GHQ-28 ) نسبت به سایر نسخه ها دارای بیشترین میزان اعتبار، حساسیت و ویژگی است ( بانلز[2] ، 1983؛ ابراهیمی و همکاران، 1386 ). گلدبرگ و ویلیامز[3] ( 1989 )، ویژگی های روان سنجی نسخه های مختلف را در 43 مطالعه در کشورهای مختلف جهان بررسی نمودند و نشان دادند نسخه 28 سوالی دارای میزان اعتبار بیشتر و حساسیت و ویژگی مناسب تری است. این نخسه متناسب با تحلیل عواملی که گلدبرگ و هیلر[4] ( 1979 ) انجام شد، 4 عامل اساسی شامل مقیاس های علائم جسمانی، علائم اضطراب و اختلال خواب، اختلال کارکرد اجتماعی و مقیاس افسردگی استخراج گردید ( گلدبرگ و هیلر، 1979؛ ابراهیمی و همکاران، 1386 ).

در خصوص ساختار عاملی پرسشنامه GHQ-28 تا کنون مطالعات زیادی در سراسر جهان صورت گرفته است. از طریق مطالعات متعدد دیده شده است که GHQ-28 یک شاخص واحد است ولی تعدادی عوامل زیربنایی از نسخه های مختلف آن استخراج گردیده است. شاخص ترین این عوامل مربوط به علائم اضطراب و افسردگی، شکایت های جسمانی و کارکردهای اجتماعی است ( هاپرت[5]، 1989، ابراهیمی و همکاران، 1386 ).

توسط گیبونز، ساختار عاملی، روایی و پایایی GHQ-28 در السالوادور بررسی گردید. نمونه شامل 732 نفر از دانشجویان بوده و از نمره گذاری لیکرت و تحلیل مؤلفه های اساسی و چرخش واریماکس استفاده شده بود. 4 عامل علائم جسمانی، اضطراب و بی خوابی، اختلال کارکرد اجتماعی و افسردگی شناسایی شد. عوامل به طور کامل مستقیم نبدند و بیشترین همبستگی عامل علائم جسمانی، اضطراب و بی خوابی وجود داشت. 9 تا از 28 آیتم این پرسشنامه علاوه بر اینکه روی یک عامل بار عاملی بالایی داشته، روی دو عامل دیگر نیز بار شده بوده و یا بودند. با روش بازآزمایی، ضریب پایایی 74% بوده و با در نظر کرفتن نقطه برش 7/6 حساسیت آزمون 88% و ویژگی آن 2/84 بدست آمد ( گیبونز و همکاران[6]، 2004؛ ابراهیمی و همکاران، 1386 ).

در ایران مطالعات روان سنجی اندکی در خصوص کیفیت روان سنجی و ساختار عاملی GHQ-28 انجام شده است. تقوی ویژگی های روان سنجی GHQ-28 را با نمونه 92 نفری دانشجویان دانشگاه شیراز انجام داد. ضرایب اعتبار بازآزمایی، تنصیفی و آلفای کرونباخ به ترتیب 70% ، 93% و 90% به دست آمد. ضریب روایی همزمان با پرسشنامه میدلکس 55% و روایی سازه بین 72% تا 87% محاسبه شد. همچنین وی با تحلیل چهار عامل: افسردگی، اضطراب، اختلال کارکرد اجتماعی و جسمانی را استخراج نمود که 58% واریانس توسط این چهار عامل تعیین گردید. در این پژوهش نیز چهار عامل استخراج شده و نمره کل دارای همبستگی از 35% تا 87% بودند ( تقوی[7]، 1380 ).

پالاهنگ، ارزیابی مقدماتی GHQ-28را به منظور آماده سازی آن برای یک مطالعه همه گیرشناسی در کاشان با نمونه 80 نفری انجام داد. با نقطه برش 22، حساسیت، ویژگی، کارایی، میزان کلی اشتباه طبقه بندی آزمون به ترتیب برابر 88% ، 74% ، 80% و 20% به دست آمد ( پالاهنگ و همکاران[8]، 1995؛ ابراهیمی و همکاران، 1386 ).

مولوی، روایی، پایایی و ساختار عاملی GHQ-28 را با نمونه 116 نفری دانشجویان دانشگاه اصفهان در حیطه غیر پایین همراه با پرسشنامه « مشکلات زندگی دانش آموز » و چک لیست « مشکلات تحصیلی » ارزیابی نمود. تحلیل عوامل با چرخش ابلیمین و بار عاملی حداقل 30% همان چهار عامل گلدبرگ را تأیید نمود. اما سه عامل اختلال کارکرد اجتماعی، اضطراب و بی خوابی و افسردگی 51% واریانس را تبیین نمود. ضریب آلفای کرونباخ 91%، روایی همزمان با پرسشنامه مذکور به ترتیب 72% و 58% به دست آمد ( مولوی[9]، 1381 ). نظر به اینکه آزمون GHQ-28 یکی از معتبرترین آزمون های غربال گری علائم روان شناختی در سطح جهان و ایران است ( گلدبرگ و همکاران، 2003، کانپللو همکاران، 2003، تقوی، 1380؛ ابراهیمی و همکاران، 1386 ) و از طرف دیگر مطالعات بین فرهنگی متعددی نشان داده است که نقطه برش پایین، حساسیت، ویژگی و حتی عوامل زیربنایی این آزمون به شدت متأثر از فرهنگ و ساختار جوامع مختلف است و توصیه به مطالعات بین فرهنگی آزمون شده است ( آدربیگ و همکاران[10]، 1995؛ ابراهیمی و همکاران ، 1368 )، این مطالعه طراحی و انجام شد ( ابراهیمی و همکاران، 1386 ).


در این پرسشنامه به دو طبقه اصلی از پدیده ها توجه می شود: یکی ناتوانی فرد در برخورداری از کنش وری « سالم » و دیگری بروز پدیده های جدید با ماهیت معلول کنندگی. در حال حاضر، این نکته آشکار شده است که پاره ای از نشانه های فرضی را می توان به وسیله مصاحبه های استاندارد شده روان پزشکی تشخیص داد. اما پایین تر از سطح معین، احتمال قرار گرفتن اختلال، زیر سطح آستانه و عدم تشخیص آن وجود دارد ( گلدبرگ و بلک ول[11]، 1970؛ وینگ[12] و همکاران، 1977؛ اسمعیلی نسب، 1383 ). پرسشنامه سلامت عمومی را می توان مجموعه پرسشهایی در نظر گرفت که پایین ترین سطوح نشانه های مشترک فرضی در اختلالات گوناگون روایی را شامل می شود. بدین ترتیب می توان بیماری های روانی را به عنوان طیقه ای کلی از آنهایی که خود را سالم می پندارند متمایز کرد. هدف اصلی از این پرسشنامه رسیدن به تشخیص خاص در سلسله مراتب بیماری های روانی نیست، بلکه منظور اصلی ایجاد تمایز بین بیماری های روانی و سلامت روان است. فرم 28 ماده ای پرسشنامه سلامت عمومی این مزیت را دارد که برای تمامی افراد جامعه طراحی شده است و به عنوان ابزار سرندی می توان احتمال وجود اختلال روانی را در فرد تعیین کرد. در حال حاضر با اجرای این پرسشنامه توانسته اند گستره وسیعی از نتایج مربوط به سلامت عممی در جمعیت های گوناگون دست یابند و وجود رابطه بین اصلی پرسشنامه سلامت عمومی ( گلدبرگ، 1972 ) و فرم « ردیابی اختصاری » ( آزمون سرندی ) را با تشخیص روان پزشکی ثابت کنند و نیز امکان درک رابطه بین خود گزارش دهی و برآورد بر مبنای مشاهدات بالینی را فراهم سازند. این پرسشنامه چهار « زیر مقیاس » دارد: نشانه های بدنی، اضطراب و بی خوابی، نارسایی در کنش وری اجتماعی و افسردگی وخیم. از مجموع نمرات یک نمره کلی به دست می آید. وجود چهار زیر مقیاس فوق بر اساس تحلیل آماری پاسخ ها ( تحلیل عاملی ) ثابت شده است ( اسمعیلی نسب، 1383 ).

زیرمقیاس اول ( A ): شامل پرسش هایی درباره احساس فرد پشت به وضع سلامت خود و احساس خستگی اوست و نشانه های بدنی را در بر می گیرد. این زیرمقیاس، دریافت های حسی بدنی را که اغلب با برانگیختگی های هیجانی همراهند، ارزشیابی می کنند. مواد مربوط به این زیرمقیاس در پرسشنامه با حروف A مشخص شده اند.

زیرمقیاس دوم ( B ): شامل پرسش هایی است که با اضطراب و بی خوابی مرتبط هستند. هفت ماده مربوط به این زیرمقیاس در پرسشنامه با حرف B مشخص شده اند.

زیرمقیاس سوم ( C ): گستره توانایی افراد را در مقابله با خواسته های حرفه ای و مسائل زندگی روزمره می سنجند و احساسات آنها را درباره چگونگی کنار آمدن با موقعیت های متداول زندگی آشکار می کند. هفت ماده مربوط به این زیرمقیاس در پرسشنامه با حرف C متمایز شده اند.

زیرمقیاس چهارم ( D ): دربرگیرنده پرسش هایی است که با افسردگی وخیم و گرایش شخص به خدکشی مرتبط هستند و هفت ماده متمایز کننده آن در پرسشنامه با حرف D مشخص شده اند. نمره کل هر فرد از جمع نمرات چهار زیرمقیاس بدست می آید ( اسمعیلی نسب، 1382 ).

نمره گذاری به هر پاسخ از راست به چپ، صفر، یک، دو یا سه تعلق می گیرد. نمرات هر آزمونی در هر یک از زیرمقیاس ها به صورت جداگانه مشخص و زیر ورقه در جای خودش نوشته می شود. پس از آن، نمرات چهار زیرمقیاس را با هم جمع می کنیم و نمره کل را بدست می آوریم. نمرات بین 14 تا 21 در هر زیرمقیاس وخامت وضع آزمودنی در آن زمینه را نشان می دهد. محاسبات آماری نشان داده اند که اگرچه عامل مورد نظر در هر یک از زیرمقیاس ها، 59% واریانس آن را تشکیل می دهد، اما چهار زیرمقیاس به طور معنادارثی مستقل از یکدیگر نیستند. جدول زیر همبستگی های بین چهار زیرمقیاس ومقیاس کل را نشان می دهد.با توجه به جدول می توان نتیجه گرفت که درجه همبستگی بین زیرمقیاس ها، کم تراز درجه همبستگی بین هر زیرمقیاس با مقیاس کل است. همبستگی های بین زیرمقیاس ها نشان دهنده وجود عاملی عمومی است و در مجموعه 28 ماده پرسشنامه سلامت عمومی، 32 درصد واریانس آن را عامل عمومی تشکیل می دهد. ضریب همبستگی 90% که اضطراب پدیده ای بنیادی است و مخرج مشترک نشانگان اختلال های روانی را تشکیل می دهد. اما وجود سه زیرمقیاس دیگر به محققان این امکان را می دهد که به دیگر ابعاد نشانه شناختی مورد نظر خود دست یابند. پرسشنامه سلامت عمومی این امکان را برای پژوهشگران فراهم می کند که بنوانند به اطلاعاتی فراتر از آنچه از یک پرسشنامه کلی حاصل می شود، دست یابند. برای مثال یک محقق می خواهد افراد افسرده وخیم را شناسایی و متمایز کند. می تواند بین کسانی که نمرات بالایی در مقیاس کل دارند، فقط آنهایی را انتخاب کند که در زیرمقیاس D نیز نمرات بالایی بدست آورده اند. محققانی که از پرسشنامه سلامت عمومی، قبل و بعد از وقوع یک رویداد، مانند یک دگرگونی اجتماعی یا اجرای یک شیوه درمانگری، استفاده می کنند، می توانند با مقایسه سطح نمرات « پیش آزمون » و « پس آزمون » درجه تأثیر عامل برونی را در قلمروهای گوناگون نشانه شناختی تعیین کنند ( اسمعیلی نسب، 1383 ).


[1].Sarandy
[2].Banels MH
[3].Goldberg & Villiams
[4].Hiller
[5]Huppert FA
[6].Gibbons
[7].taghavi
[8].Palahang
[9].Molavi
[10].Aderbeighi YA & etal
[11].Balck well
[12].Wing


منبع: بررسی رابطه دینداری با سلاکت روان در بین دانشجویان دانشگاه پیام نور ابرکوه، خانم فلاح

اختصاصی همیاری