نظریه فرایند محوری[1] برزونسکی

جدیدترین نظریه در حوزه هویت، نظریه سبک های هویت برزونسکی است که الگویی شناختی- اجتماعی دارد. مدل پردازش شناختی- اجتماعی هویت به مطالعه راهبردها و فرایندهایی می پردازد که افراد برای ساخت و اصلاح هویت خود به آنها توجه کرده یا از آن اجتناب می کنند؛ بر اساس این دیدگاه، هویت ساختاری شناختی و چهارچوب ارجاعی شخصی است که برای تفسیر تجارب و اطلاعات مربوط به خود پاسخ به پرسش هایی درباره مفهوم معناداری و هدف زندگی به کار گرفته می شود. مدل شناختی- اجتماعی هویت بر سازندگی مبتنی است. یعنی افراد نقش های فعالی در ساختن تفکر خود درباره اینکه چه کسی هستند، ایفا می کنند. هنگامی که تلاش های سازگارانه موفقیت آمیز نباشد، نیاز به بازبینی و اصلاح جنبه هایی از ساختار هویت شکل می گیرد؛ بر این اساس، رشد هویت، مبادله دیالکتیکی است میان فرایندهایی که به وسیله ساختار هویت اداره می شود و فرایندهای انطباقی که توسط بافت های فیزیکی و اجتماعی که فرد در آن زندگی و رشد می کند، هدایت می شود؛ این سبک ها به راهبردها و فرایندهای مواجه با تعارض های هویت اشاره دارند؛ به عبارت دیگر، سبک های هویت، ترجیح نسبی افراد برای به کارگیری شیوه های خاص حل مسائل هویتی و پردازش اطلاعات مربوط به خود است. سبک های هویتی از نظر برزونسکی، موارد زیر را دربر می گیرد:

1- سبک اطلاعاتی[2]: افراد دارای سبک اطلاعاتی به صورت فعال و آگاهانه به جست و جوی اطلاعات و ارزیابی آنها می پردازند و سپس اطلاعات مناسب را استفاده می کنند (حجازی و فرتاش، 1385).

2- سبک هنجاری[3]: در سبک هنجاری، فرد در مواجهه با مسائل به شیوه ای واکنشی و هماهنگ با انتظارهای گروه های مرجع و دیگران عمل می کند و به صورت خودکار و بدون خودارزیابی، ارزش ها و باورها را درونی می کند. این سبک با ویژگی هایی مانند وظیفه شناسی مفرط، کمک خواهی، ناشکیبایی و میل شدید به ساختارمندی قضایا، خودپنداره پایدار و عدم تمایل به بررسی اطلاعات ناهمگام با ارزش ها و باورها رابطه دارد.

3- سبک سردرگم/ اجتنابی[4]: افراد دارای سبک سردرگم/ اجتنابی، اهمال کارند و تا حد ممکن سعی دارند موقعیت های تعارض بر انگیز و مستلزم تصمیم گیری را به تأخیر بیاندازند؛ در مواقعی که امکان چنین تأخیر وجود نداشته باشد، در تصمیم گیری بیشتر به مقتضیات و پیامدهای محیطی تکیه می کنند در مواقع تصمیم گیری حس ترس و اضطراب نیز دارند و در این موقعیت ها اغلب از راهبردهای نامناسب مانند اجتناب، بهانه آوردن و دلیل تراشی استفاده می کنند، رفتار آنها موقعیتی بوده، الگویی مشخص ندارد. این سبک هویت با هیجان مداری، راهبردهای نامطلوب تصمیم گیری، خودآگاهی محدود، دیگر پیروی و به کارگیری راهبردهای اسنادی و شناختی ناکارآمد رابطه دارد (جوکار و لطیفیان، 1385).

پژوهش های متعدد (سونز وهمکاران، 2003؛ شوآرتز و همکاران[5]، 2000؛ برزونسکی و آدامز[6]، 1999؛ به نقل از پیری و شهرآرای، 1384) نشان داده است که سبک هویت اطلاعاتی با وضعیت هویت دیررس و کام یاب، هویت هنجاری با وضعیت هویت زودرس، و سبک هویت سردرگم/ اجتنابی با وضعیت هویت سردرگم در نظام مارسیا رابطه دارد.

تعهد[7]یک چهارچوب ارجاعی از ارزش ها و باورهاست که ممکن است خودساخته یا تجویز شده از جانب دیگران باشد (برزونسکی، 2003؛ به نقل از عبدی زرین و همکاران، 1388). تعهد برمبنای فرایند تصمیم گیری شامل اتخاذ نظر، انتخاب و رد کردن قرار دارد. تعهد عبارت است از تثبیت و اتخاذ تصمیم هایی نسبتأ بادوام و سرمایه گذاری شخصی روی این تصمیم ها (بورن[8]،1987؛ به نقل از جوادی، 1387).


[1]Process-oriented
[2] Intormative style
[3] Normative styie
[4]Diffuse-avoidant
[5]Schwartz, S., Mullis, R. L., Watwrman, A., & Dunham, R. M
[6]Berzonsky, M. D., & Adams, G. R
[7]commitment
[8]Boren


منبع: پایان نامه رابطه ی اعتیاد به اینترنت با سبک های هویت در دانشجویان دانشگاه پیام نور ابرکوه، طیبه حیدری

اختصاصی همیاری