تاثیرات«اثر هاله ای» بر انتخاب همسر و طلاق

ابتدا تعریفی از خطای هاله ای(Halo Effect):


به نوعی خطا در شناخت و تصمیم گیری گفته می‌شود که تحت تاثیر ذهنیت قبلی قضاوت کننده شکل می گیرد و می تواند از حقیقت و انصاف به دور باشد. به عنوان مثال وقتی معلمی از دانش آموزی ذهنیتی منفی به عنوان یک فرد "تنبل" دارد، در برخوردهای بعدی نیز ممکن است این پیش داوری بر قضاوت او تاثیر بگذارد. از اینرو است که به معلمان همیشه توصیه می‌شود در هنگام تصحیح ورقه‌های امتحانی به اسامی دانش آموزان نگاه نکنند تا ذهنیت‌های قبلی بر نحوه قضاوت آنها تاثیر نگذارد.

به بیان دیگر:

یکی از خطاهایی که هنگام قضاوت کردن در مورد دیگران ممکن است اتفاق بیافتد، اثر هاله ای نام دارد که بر اساس آن شخص قضاوت کننده یک تصور کلی مثبت از فرد دارد و همین عامل باعث می شود تا صفات مثبت دیگری را هم به فرد نسبت بدهد. البته اثر هاله ای به صورت عکس هم عمل میکند یعنی اگر شما از شخصی تصور منفی داشته باشید صفات منفی دیگری را هم برای او در نظر می گیرید.

اما خطای منطقی چیست؟

خطای منطقی: بر اساس این خطا شما تمایل دارید که برخی از صفات را با یکدیگر مرتبط بدانید. برای مثال شما شاید گمان کنید که اگر شخصی بی ادب است دروغگو هم می باشد.

حال بررسی می کنیم که «اثر هاله ای» و «خطای منطقی» چگونه می تواند در انتخاب همسر و همچنین در طلاق و جدایی ایجاد مشکل کند؟

تصور کنید قصد ازدواج دارید و یک معرّف، دختر یا پسری را به شما معرفی می کند. وی می گوید: «او پسر(دختر) خوبی است.»

ایجاد ذهنیت خوب بودن فرد مقابل در شما، می تواند منجر به این امر شود که عیوب این فرد را اصلا نبینید. چرا؟

چون ذهنیت شما رفتارهای او را بر مبنای پیش فرض خوب بودن او تعبیر و تفسیر می کند. مثلا دختر ملاحظه می کند که پسر سیگار می کشد. اما این سیگار کشیدن را اینگونه توجیه می کند: «بیشتر دانشمندان هم سیگار می کشیدند!!»

خطای منطقی هم تاثیرات مشابهی بر جای می گذارد.

به طور مثال، پسر متوجه می شود که دختر فردی خوش برخورد است. با توجه به دانستن این امر، پسر نزد خود نتیجه گیری می کند که خب حالا که طرف مقابلم خوش برخورد است، پس حتما راستگو هم هست، خوش اخلاق هم هست، مهربان هم هست، صبور هم هست، سازگار هم هست و ... .

اما این نتیجه گیری نمی تواند لزوما درست باشد. باید موارد دیگر را جداگانه بررسی کرد.

در هنگام طلاق، این تاثیرات، از حالت مثبت معمولا به حالت منفی تغییر حالت می دهند.

زوجین، به محض مشاهده یکی دو تغییر رفتاری منفی در همسر، شروع می کنند به تعبیر و تفسیرهای منفی کردن و نسبت های نادرست دادن به هم.

مثلا خانم متوجه می شود که همسرش خطایی را مرتکب شده. تمام خصلت های منفی ممکن به ذهنش راه می یابند و این خود باعث می شود که خُلق فرد هم منفی شود. پژوهشها نشان داده اند که حالت خُلقی منفی بر حافظه هم اثرگذار است و در این حالت، فرد خاطراتی را به یاد می آورد که «منفی» هستند. این چرخه معیوب، می تواند منجر به تصمیم گیری های شتابزده و نادرست شود.

با آگاهی از این خطاهای شناختی و تاثیرات شان بر خُلق و حافظه و شناخت، می توان تا حدودی از مشکلات پیشگیری نمود.

خوب است مشاورین، در حین دادن مشاوره در زمینه ازدواج، به این مسائل توجه نشان بدهند.

اختصاصی همیاری