مفاهیم اساسی زبان‌آموزی

تعریف زبان‌آموزی

زبان‌آموزی یادگیری علایم و نشانه‌های صوتی یا تصویری«خطی» زبان کلامی همراه با معانی آنها به صورت ساختن جمله و به منظور ایجاد ارتباط است. این فرایند را می‌توان در سه مرحله و با ظهور سه نوع توانایی در کودک مشاهده و تحقیق کرد. این مراحل عبارتند از:

1. توانایی ادراک و فهمیدن سخن دیگران یعنی کودک بتواند کلمات یا رمزهای زبان را شناسایی کند.(کدفهمی).

2. مرحله‌ی توانایی بیان افکار و مقاصد و نیازهای خود، با ساختن جمله. در این مرحله کودک علاوه بر شناسایی رمزهای زبانی(الفاظ)؛ آنها را نیز بکار می‌برد.(کدسازی).

3. توانایی ذخیره‌سازی و نگاه‌داری مجموعه‌ای الفاظ(رمزها) به همراه معانی و قواعد حاکم بر آنها.

بیشتر کودکان به طور طبیعی قبل از رسیدن به سنین 4یا 5 سالگی این مراحل را طی می‌کنند، و می-توانند از زبان کلامی به عنوان یک ابزار ارتباطی به خوبی استفاده کنند. کودکان معمولا در ابتدا زبان خانوادگی«مادری» خود را در خانه یاد می‌گیرند. این یادگیری به صورت طبیعی یعنی غیرعمدی و غیرآموزشی است. وکودک تنها در تعامل با دیگران و به سعی خود زبان را فرا می-گیرد. این موضوع که یادگیری زبان چگونه صورت می‌گیرد و چه می‌شود که کودک در فاصله زمانی نه چندان زیاد یه این مهارت عظیم و پیچیده دست می‌یابد، یکی ازمباحث علمی و بغرنج روانشناسی و زبان‌شناسی است که هنوز از نظر علمی کاملا روشن نشده است و روانشناسان و محققان نظریه‌های مختلفی در این زمینه ابراز داشته‌اند.

ارکان زبان‌آموزی

کودک عادی ابتدا به کمک توانایی گوش دادن و دقت‌کردن به سخن دیگران که در درون او موجود است، کار خود را آغاز می‌کند. او پس از گذشت دو ماه بعد از تولد با دقت بیشتر به صداهای اطرافش گوش می‌کند و اولین کلمات را کشف می‌کند. حس شنوایی که از همان هفته اول به کار می‌افتد در این کشف نقش اساسی دارد. و هر کودکی به تناسب زمینه‌ی رشد و توانایی ذهنی و شرایط بیرونی و درونی خود در این راه پیش می‌رود. با توجه به این جریان ملاحظه می‌شود که اولین رکن زبان‌آموزی با دقت شنیدن و یا گوش دادن است. کودک عادی پس از چندین ماه گوش دادن و دقت کردن در گفتار اطرافیان، ناگهان خود روزی یکی از کلمات را بر زبان می‌آورد. او در این زمان علاوه بر گوش کردن، سعی می‌کند تا کلمات شنیده شده را تکرار کند و سخن گفتن یا تکلم را آغاز کند.

منبع: مقایسه ی تأثیر رویکرد تکیه گاه سازی و روش اکتشافی بر آگاهی واج شناختی کودکان پیش دبستانی شهرستان ماکو در سال تحصیلی 88-89؛ جعفرصادق کاظم زاده