رویکرد تکیه گاه سازی یا داربست(Scaffolding)

تکیه گاه سازی که برگرفته از ایده ی «منطقه تقریبی رشد ویگوتسکی»است اولین بار در سال (1976) توسط وود، برونرو راس به کار برده شد. آنها تکیه گاه سازی را در ارتباط بین مادر و فرزند مشاهده کردند و چنین نتیجه گیری کردند که زبان هم به صورت ابزار و هم به صورت هدفی در موقعیت های یادگیری محسوب می شود. تکیه گاه سازی در آموزش اغلب ذهنی یا ترکیبی از ساختارهای ذهنی و فیزیکی است ودر این راستا زبان کمک مهمی را انجام می دهد(مدسن ، گدمند ، 2000). نظریه تاریخی اجتماعی ویگوتسکی نظریه ای است از یادگیری و رشد بشر که صریحاً به فرهنگ و ارتباط آن با زبان و رشد انسان توجه دارد(کول ،1996؛مول ،2000، ویگوتسکی،1978 ). رویکرد ویگوتسکی با تاکید برجنبه ی اجتماعی فرایندهای شناختی که یک دیدگاه جدیدی از رشد شناختی ارائه می دهد و بر بعضی از محدودیت های نظریه پیاژه که تقریباً به طور انحصاری بر رشد شناختی به تنهایی تاکید دارد غلبه می کند. نظریه ویگوتسکی اهمیت بیشتر مباحث اجتماعی یادگیری و شناخت به خصوص منطقه ی تقریبی رشد ومفاهیم مشتق شده آن مانند تکیه گاه سازی را برای ما روشن ساخت. او به راه های جدیدی از ارزشیابی شناخت بالقوه ی کودکان و آموزش خواندن، ریاضیات و نوشتن اشاره کرد(بلتومنت ،1989؛براون و کامپوند ، 1990 ). کوپر و همکاران عنوان کرده اند که پرورش کاران واژه تکیه گاه سازی را به منظور توصیف نقش معلم«در ساخت»کفایت ها و شایستگی های دانش آموزان عنوان کرده اند. تکیه گاه سازی تربیتی،در آغاز ساختار، به همان صورتی که معلم به دقت به تشخیص توانمندی های دانش آموزان می پردازد و توضیح می دهد که دانش جدید از چه هنگام آغاز به ساخت می شود، الزامی است. هنگامی که تکیه گاه سازی طراحی شد، معلم شروع به ساخت دانش دانش آموزان از طریق طرح سوالات دقیق و مهارت های لازم و توضیحات همراه با مثال های مناسب و طرح اندیشمندانه ی فعالیت های دانش آموزان می کند. مهارت هایی از جمله سوالات سطوح بالاتر، سوالات برانگیزاننده و بازخورد، مهارت هایی است که معلم برای تکیه گاه سازی استفاده می کند. تکیه گاه سازی اجرای آموزش برنامه ریزی شده ای است که به دانش آموزان کمک می کند بین نادانسته های خود و منطقه تقریبی رشدشان پلی بزنند. همان طور که دانش آموزان اطلاعات را درونی می کنند معلم می تواند تکیه گاه سازی و حمایت خود را کاهش دهد و هنگامی که دانش آموز کاملا به شایستگی خود دست یافت تکیه گاه سازی محو می شود(ورچ ،1985 ؛ به نقل از کوپر و همکاران،1999).

وود و وود (1996) در جستجوی روشن سازی مفهوم تکیه گاه سازی چنین توضیح داده اند که "بزرگسالان می توانند مقدار زیادی از اعمال آموزشی فردی جهت هدایت و راهنمایی را فراهم کنند و با آنان همکاری داشته باشند تا رشد و پبشرفت را ایجاد کند". این شامل به کارگیری علاقه ی کودک در تکلیف، پایه ریزی و نگهداری و جهت یابی به سمت تکلیف، اهداف وابسته، روشن سازی جنبه های انتقادی تکلیف که بایستی به کودک چگونگی رسیدن به اهداف را بازبینی و نشان دهد و جهت فائق آمدن کودک بر ناکامی به وی کمک کند (نقل از لیت، نیکولز، 1997، ص 5).

منبع: مقایسه ی تأثیر رویکرد تکیه گاه سازی و روش اکتشافی بر آگاهی واج شناختی کودکان پیش دبستانی شهرستان ماکو در سال تحصیلی 88-89؛ جعفرصادق کاظم زاده

اختصاصی همیاری