روش اکتشافی

یکی از روش های اساسی آموزش اکتشافی است. این روش آموزش عمدتاً بر فرض های نظریه ساخت گرایی یادگیری استوار است. آموزش برای یادگیری اکتشافی اینگونه تعریف می شود:

"رویکردی به آموزش که از طریق آن یادگیرندگان تشویق می شوند تا با محیط خود به تعامل بپردازند، یعنی درآن به کاوشگری و دستکاری اشیا، دست و پنجه نرم کردن با سوالات یا انجام آزمایش اقدام کنند. درنتیجه به فهم یک موضوع برسند (اَرمرود، 1995 نقل ازسیف، 1387). در روش یادگیری اکتشافی معلمان به جای اینکه دانش را به صورت آماده و از راه توضیحات کلامی در اختیار دانش آموز قرار دهند، برای آنها مجموعه ای از فعالیت های متنوع فراهم می آورند تا به کمک آنها به کاوش و کشف دانش بپردازند. از جمله وسائل مختلف هنری و دستی، پازل ها و معماها، مکعب های چوبی، کتاب های گوناگون، وسایل اندازه گیری، آلات موسیقی و مانند اینها (برک، 2000 به نقل از سیف1387). در روش آموزش برای یادگیری اکتشافی محض یا هدایت نشده، معلم نه مفاهیم و اصول تشکیل دهنده مسئله و نه راه حل مسئله را به یادگیرندگان می دهد، بلکه یادگیرندگان خود آزادند تا به هر طریقی که می خواهند کشف راه حل و جواب مسئله بپردازند (سیف، 1387). پیاژه (1970 نقل از سیف، 1387) لزوم تدریس به روش اکتشافی را چنین بیان می-کند:" به خاطر داشته باشید که هر وقت چیزی به کودک یا می دهیم که خود می توانست آن را کشف کند، او را از اختراع آن چیز و در نتیجه فهم کامل آن محروم ساخته ایم".

شکل کلی یادگیری از راه کشف بسیار روشن است. شخصی مطلب تازه ای بویژه یک تصمیم و اصل را شخصاً کشف می کند بی آنکه در آغاز شخص دیگری آن را برای وی توضیح داده باشد. او معمولاً کشف خود را به زبان خودش بیان می کند و اگر در سطح قابل قبولی آن را فهمیده باشد توضیحات او برای معلم هم کاملاً رسا خواهد بود (هیلگارد و باور، ترجمه براهنی، 1371).
روش آموزشی مبتنی بر نظریه پیاژه باید بر یادگیری اکتشافی متمرکز باشد، در این روش کودک مفاهیم و اصول را شخصاً کشف می کند، نه از راه توضیح و توصیف معلم (سیف 1987).

منبع: مقایسه ی تأثیر رویکرد تکیه گاه سازی و روش اکتشافی بر آگاهی واج شناختی کودکان پیش دبستانی شهرستان ماکودر سال تحصیلی 88-89؛ جعفرصادق کاظم زاده