سوره بقره

آیه 183



(یا أیها الذین آمنوا كتب علیكم الصیام كما كتب على الذین من قبلكم لعلكم تتقون)

موضوعات: آرامش و تنش - روش‏هاى عاطفى، معنوى مقابله با تنیدگى - عبادات - روزه

منبع: قرآن و روانشناسى - صفحه 397 تا 398

روزه

روزه از نظر روان انسان داراى فوایدى بسیار، و موجب پرورش و تهذیب نفس و درمان بسیارى از بیماریهاى روانى و جسمى است. خوددارى از خوردن و آشامیدن (پیش از فجر تا غروب آفتاب) نوعى تمرین و مقاومت در برابر شهوات و تسلط بر آنهاست و بدین ترتیب، روح تقوا در انسان دمیده مى‏ شود:

(یا أیها الذین آمنوا كتب علیكم الصیام كما كتب على الذین من قبلكم لعلكم تتقون)

«اى افرادى كه ایمان آورده ‏اید، روزه بر شما نوشته شد همان گونه كه بر كسانى كه قبل از شما بودند نوشته شده، تا پرهیزگار شوید.» " بقره / 183 ".

یعنى «شاید از ارتكاب گناهان پرهیز كنید چرا كه روزه، شهوات را كه منبع و مبدأ گناهان هستند مى‏ شكند.» " تفسیر جلالین، ص 25 " در حدیث شریف نبوى، كه بخارى و ابوداود روایت كرده‏ اند، چنین آمده است: «روزه همچون سپرى " یعنى مانعى در برابر گناهان است " است، هرگاه فردى از شما روزه باشد، باید بدزبانى و بى‏ خردى و سبكسرى را كنار بگذارد و اگر كسى با او نزاع و یا فحاشى كند، باید بگوید: من دوباره روزه هستم (روزه از غذا و روزه از ناسزاگویى)، سوگند به كسى كه جان محمد (ص) در قبضه‏ ى قدرت اوست هر آینه بوى دهان روزه ‏دار از بوى مشك پیش خدا خوشبوتر است، روزه ‏دارى كه غذا و آب و شهوات را به خاطر من ترك مى‏ كند، من خود پاداش روزه را مى‏ دهم و هر حسنه ده برابر پاداش دارد.» " السید سابق: فقه السنة، جلد اول. بیروت: دارالكتاب العربى، بدون تاریخ، ص 431 ".

تداوم تمرین مهار كردن شهوات و تسلط بر آنها به مدت یك ماه سبب تقویت اراده ‏ى انسان مى ‏شود و مى‏ تواند رفتارهاى صحیح زندگى را بیاموزد و مسئولیت ها و وظایف خود را به خوبى انجام دهد. با انگیزه ‏اى برخاسته از ضمیر خود همواره به انجام رفتارهاى نیكو ملتزم و متعهد باشد.

روزه انسان را در برابر گرسنگى و تشنگى و شهوات، مقاوم و صبور مى‏ كند و خصلت صبر را كه در جریان روزه مى‏ آموزد به جنبه‏ هاى دیگر زندگى خود تعمیم مى‏ دهد. اصولا صبر از خصلت هاى پسندیده است و خداوند سفارش مى‏ كند كه انسان خود را به آن آراسته سازد، چرا كه بهترین یار انسان در تحمل سختی هاى زندگى و جهاد با نفس و مقاومت در برابر هواها و شهوات نفسانى صبر است.

از فواید روانى روزه برانگیخته شدن عواطف اغنیا و مهربانى آنها نسبت به فقراست زیرا خود رنج گرسنگى را احساس مى‏ كنند و به نیكى و احسان بینوایان مى ‏پردازد و همین مسائل، روح تعاون و همكارى و همیارى اجتماعى را تقویت مى‏ كند.

به علاوه، روزه داراى فواید طبى و موجب درمان برخى از بیماریهاى جسمى است. معروف است كه سلامت جسم انسان تأثیر بسزایى در سلامت روانى او دارد.

قرآن، روانشناسی و علوم تربیتی-محسن عباس نژاد

سایت راسخون سابق