محبت خدا

اوج محبت و والاترين نوع آن از حيث صفا و معنويت در انسان، عشق به خداى متعال و اشتياق شديد او به قرب الهى است. اين محبّت، نه تنها در نماز و دعا و ذكر خدا، بلكه در هر كارى كه انسان انجام مى‌دهد و هر رفتارى كه از او سر مى‌زند، تجلى مى‌يابد. زيرا در اين حالت انسان در كليۀ اعمال و رفتارهايش به خدا توجه دارد و اميدوار است كه خدا اعمالش را بپذيرد و از او راضى باشد.
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اَللّٰهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اَللّٰهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اَللّٰهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ «بگو اى پيامبر اگر خدا را دوست مى‌داريد از من پيروى كنيد تا خدا شما را

١) -يوسف:٨۴.
٢) -ر. ك به: سورۀ لقمان: آيات:١٣-١٩.

دوست بدارد و گناه شما را ببخشد كه خداوند آمرزنده و مهربان است.» ١يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اَللّٰهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى اَلْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى اَلْكٰافِرِينَ يُجٰاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اَللّٰهِ وَ لاٰ يَخٰافُونَ لَوْمَةَ لاٰئِمٍ ذٰلِكَ فَضْلُ اَللّٰهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشٰاءُ وَ اَللّٰهُ وٰاسِعٌ عَلِيمٌ «اى گروهى كه ايمان آورده‌ايد هر كه از شما از دين خود مرتد شود بزودى خدا قومى را كه دوست دارد و آنها نيز خدا را دوست دارند و نسبت به مؤمنان فروتن و به كافران سرفراز و مقتدرند، در راه خدا جهاد مى‌كنند و در راه دين از نكوهش و ملامت احدى باك ندارند، اين است فضل خدا، هر كه را بخواهد عطا كند و خدا را رحمت وسيع و نامنتهاست و به احوال هر كه استحقاق آنها را دارد، داناست.» ٢عشق به خدا در زندگى مؤمن از هر محبّتى، از حبّ ذات گرفته تا محبّت فرزند و زن و پدر و مادر و خانواده و مال بالاتر و والاتر است.
قُلْ إِنْ كٰانَ آبٰاؤُكُمْ وَ أَبْنٰاؤُكُمْ وَ إِخْوٰانُكُمْ وَ أَزْوٰاجُكُمْ وَ عَشِيرَتُكُمْ وَ أَمْوٰالٌ اِقْتَرَفْتُمُوهٰا وَ تِجٰارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسٰادَهٰا وَ مَسٰاكِنُ تَرْضَوْنَهٰا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اَللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهٰادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتّٰى يَأْتِيَ اَللّٰهُ بِأَمْرِهِ وَ اَللّٰهُ لاٰ يَهْدِي اَلْقَوْمَ اَلْفٰاسِقِينَ «(اى رسول ما) بگو امت را كه اى مردم اگر شما، پدران و پسران و برادران و زنان و خويشاوندان خود را و اموالى كه جمع آورده‌ايد و مال‌التّجاره‌اى كه از كسادى آن بيمناكيد و منازلى كه به آن دل‌خوش داشته‌ايد، بيش از خدا و رسول و جهاد

١) -آل عمران:٣١.
٢) -مائده:۵۴.

در راه او دوست مى‌داريد، پس منتظر باشيد تا امر نافذ (و قضاى حتمى) خدا جارى شود و خدا فاسقان و بدكاران را هدايت نخواهد كرد.» ١وَ مِنَ اَلنّٰاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ أَنْدٰاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اَللّٰهِ وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلّٰهِ. . .
«برخى از مردم (نادان) غير خدا را همانند خدا گيرند و چنان كه خدا را بايست دوست داشت به آن بتان دوستى ورزند، اما آنها كه اهل ايمانند محبت و دوستى را فقط به خدا مخصوص دارند. . .» ٢وقتى انسان در محبت نسبت به خدا اخلاص داشته باشد خود اين محبت در زندگى وى نيرويى پيش برنده و راهنما خواهد شد و تمام محبّتهاى ديگر در برابر اين عشق الهى سر تسليم فرود خواهند آورد. به اين ترتيب وجود انسان سرشار از عشق به مردم و حتى حيوانات و كليه مخلوقات خداوند و سراسر هستى خواهد شد، چون در موجودات اطرافش آثار قدرت خدا را كه با شوق معنوى و اشراق قلبى با او پيوند دارد، مشاهده مى‌كند. ٣

١) -توبه:٢۴.
٢) -بقره:١۶۵.
٣) -روان شناسان جديد در تحقيقاتشان در خصوص محبت تنها به ذكر حبّ ذات و عشق جنسى و محبت خانوادگى بسنده مى‌كنند و متعرض عشق خدايى انسان و محبتش به پيامبران و همچنين عشق به نمونه‌هاى عالى اخلاقى در انسان مانند عدالت، راست‌گويى و غيره نمى‌شوند، در حالى كه اين‌گونه محبتها از والاترين انواع محبتهاى انسانى هستند و تنها به واسطۀ همينها، انسان از حيوان متمايز مى‌شود.

منبع: قرآن و روانشناسی
نویسنده: نجاتی، محمد عثمان؛ ترجمه عباس عرب
ناشر: بنياد پژوهشهای اسلامى آستان قدس رضوی
محل و سال نشر: مشهد مقدس ؛ ۱۳۸۱
منبع اینترنتی: کتابخانه دیجیتال نور: صفحه اصلی