غربالگری نوزادان در حال حاضر به عنوان یک علم در طب پیشگیری مطرح می‌باشد. برنامه غربالگری بیماری‌ها به اوایل قرن بیستم بر می‌گردد. اما انقلاب اصلی در این مقوله در دهه هفتاد میلادی با تلاش‌های دکتر گاتری و همکارانش صورت گرفته که وی به عنوان پیش کسوت و پدر علم غربال گری نوزادان در دنیا مطرح است. با گام‌های سریعی که در راه پیشرفت این علم صورت پذیرفت، روند تشخیص و درمان زودرس بسیاری از بیماری‌ها میسر گردید. به طوری که شاهد درج مقالات و پژوهش‌های نوین انجام شده در این مقوله در مجلات معتبر دنیا می‌باشیم. انجمن بین‌المللی غربالگری نوزادان در این زمینه نقش هدایتی به عهده دارد. در زمان حاضر در تمامی کشورهای توسعه یافته و برخی از کشورهای در حال توسعه برنامه غربالگری نوزادان از نظر بسیاری از بیماری‌ها جزو برنامه های اساسی بهداشتی و حمایت شده از طرف دولت می‌باشد. غربالگری فنیل‌کتونوری و کم کاری تیروئید در نوزادان از سال 1964 شروع شده و نظر به اهمیت این موضوع سازمان بهداشت جهانی انجام آزمایشات غربالگری از نظر کم کاری تیروئید و پس از آن فنیل‌کتونوری را جز الویت های برنامه های بهداشتی کشورهای در حال توسعه قرار داده است. در حال حاضر علاوه بر بیماری‌های ارثی متابولیک بسیاری از بیماری‌ها مثل اختلالات غددی، بیماری‌های خونی، بدخیمی‌ها، گرفتاری‌های گوارشی، بیماری‌های عفونی و موارد آلرژی جزو برنامه غربالگری قرار گرفته و روز به روز بر طیف این بیماری‌ها افزوده می‌شود.

ابزار های غربالگری تفاوت چندانی با ابزارهای تشخیصی ندارند و عمده‌ترین تفاوت آن‌ها هدف و منظوری است که ابزار به دلیل آن مورد استفاده قرار گرفته می‌شود. در زمینه کاربرد ابزارهای مربوط به ارزیابی‌های روانی از دو ویژگی آزمون‌ها تحت عنوان اعتبار و روایی سخن گفته می‌شود، اما در ارتباط با ابزار های غربالگری دو عامل حساسیت و ویژگی باید مورد نظر باشند. باید به یاد داشت که همیشه احتمال خطا در شناسایی و تشخیص کودکان وجود دارد. این احتمال را هر چند می‌باید همیشه در نظر گرفت اما میزان آن را باید به حداقل تقلیل داد. اشتباه در شناسایی علاوه بر تحمیل هزینه های فراوانی به نظام اجتماعی، آموزشی و اقتصادی کشور، باعث نگرانی و وحشت بدون دلیل والدین نیز خواهد شد. در تعریف دو واژه حساسیت و ویژگی می‌توان گفت: حساسیت یعنی «توان ابزار در تشخیص موارد غیر عادی به طور دقیق و مشخص و ویژگی یعنی توان ابزار در شناسایی موارد عادی و طبیعی به طور دقیق و مشخص» به عبارت دیگر حساسیت نیازها را مشخص می‌کند و ویژگی نیز طبیعی بودن فرد را نشان می‌دهد.

آزمون‌های غربالگری آزمون‌های آمادگی نیز خوانده می‌شوند. در بعضی از کشورها این آزمون‌ها را به منظور پذیرش کودکان در مدارس عادی نیز مورد استفاده قرار می‌دهند، این کار استفاده‌ی نادرست از این ابزار است (لیدز،2003). در چنین شرایطی آزمون‌های دیگر غربالگری برای شناسایی و انجام مداخلات نیست، بلکه آن را فقط به منظور تعیین آمادگی کودک برای ورود به مدرسه مورد استفاده قرار می‌دهند. باید به این امر توجه داشت که آزمون‌هایی که آمادگی برای ورود به مدرسه را ارزیابی می‌کنند، معمولاً بر مهارت‌هایی تاکید می‌کنند که در محیط و به کمک برنامه های رسمی مدارس کسب می‌شوند. اما ابزارهایی غربالگری حیطه‌هایی را در نظر می‌گیرند که عمومیت دارند و جنبه های مختلف رشد فرد را در نظر دارند (گردلر،1997). مهارت‌های آمادگی مدرسه غالباً متفاوت از روند رشد کودک هستند و اغلب توانایی کودک برای بهره گیری از آموزش را بررسی می‌کنند.

تعدادی از ابزارهای غربالگری عبارتند از :


آزمون پرسشنامه سنین و مراحل (ASQ)(بریکرو سکویرز،1999)، آزمون غربالگری رشد دنورـ ویرایش دو (فرانکن برگ و دیگران،1990)، آزمون DIAL-3 (زودونسکی و گولدون برگ،1998)، سیاهه غربالگری اولیه ـ ویرایش شده (میسلز و دیگران،1997)، آزمون ESP (هاریسون،1990)، آزمون گام نخست برای غربالگری کودکان پیش دبستانی (میلر]،1993).
در هنگام تشخیص نوزادان و کودکان گروه پیش دبستانی لازم است که میان ناتوانایی هوشی و تأخیر رشدی تمایز قائل شد. تشخیص ناتوانایی هوشی، زمانی معقول است که توانایی هوشی و رفتارهای سازشی فرد به صورت معنی داری زیر حد میانگین باشد. زمانی که یکی از ملاک‌های ذکر شده برای ناتوانایی هوشی وجود نداشته باشد، مناسب‌ترین تشخیص تأخیر رشدی می‌باشد. استفاده از تأخیر رشدی به عنوان تشخیص نه تنها ناتوانایی هوشی و رفتاری فرد را در نظر می‌گیرد بلکه این احتمال را نیز در نظر می‌گیرد که این نقایص در اثر عوامل ناشناخته ایجاد شده باشند و این که قابل تغییر و انتقال به شرایط عادی باشند(ساتلر،1992) . در عمل برای کودکان کمتر از دو سال تشخیص ناتوانایی هوشی داده نمی‌شود، مگر اینکه شرایط کودک و علایم وی بسیار مشخص و شدید باشد و یا اینکه دشواری‌ها و یا اختلالاتی داشته باشند که همیشه با ناتوانایی های هوشی همراه هستند.


منبع: همیاری