اصول تعلیم و تربیت - ابعاد زمانى (ابتدا و انتهاى مراحل تعلیم و تربیت)

آیه 233

(و الوالدات یرضعن أولادهن حولین كاملین لمن أراد أن یتم الرضاعة و على المولود له رزقهن و كسوتهن بالمعروف لا تكلف نفس الا وسعها لا تضار والدة بولدها و لا مولود له بولده و على الوارث مثل ذلك فان أرادا فصالا عن تراض منهما و تشاور فلا جناح علیهما و ان أردتم أن تسترضعوا أولادكم فلا جناح علیكم اذا سلمتم ما آتیتم بالمعروف و اتقوا الله و اعلموا أن الله بما تعملون بصیر)

موضوعات: اصول تعلیم و تربیت - ابعاد زمانى (ابتدا و انتهاى مراحل تعلیم و تربیت)

منبع: گامى به سوى نظریه‏پردازى در تعلیم و تربیت اسلامى - صفحه 45

ابعاد زمانى

مقصود از ابعاد زمانى تعیین ابتدا و انتهاى مراحل تربیتى و تعلیم و تعلم است. این امر اهمیت خاصى دارد و موجب تمایز یك نظریه تربیتى از سایر نظریه ‏ها مى ‏شود. در نظریه تربیتى اسلام، برخى جوانب تربیت از دوران تولد آغاز مى‏ شود و از مهمترین جوانب تربیت در این مرحله، شیردهى و تربیت بهداشتى مثل تغذیه كامل بهداشتى است: تعذیه كامل بهداشتى در این مرحله، همان شیر دادن طبیعى است، زیرا شیر مادر بیشتر از هر غذاى دیگر با معده طفل سازگار است. شیر مادر تمام ویتامین‏ هاى مورد نیاز را دارد. علاوه بر این داراى ماده‏ اى است كه موجب مصون ماندن از بعضى امراض مى‏ شود، لذا خداى متعال امر مى‏ كند كه مادران فرزندان خود را شیر دهند. (و الوالدات یرضعن أولادهن حولین كاملین لمن أراد أن یتم الرضاعة) " بقره / آیه 233 " «مادرانى كه مى‏ خواهند شیر دادن را به فرزندان خود كامل سازند، دو سال تمام آنها را شیر دهند.» دوره شیردهى دو سال است. آیه مباركه هر چند به صیغه مضارع آمده، اما در موقعیت امرى قرار گرفته است كه بنابر یك دیدگاه، حاكى از وجوب شیردادن به اولاد است، مگر این كه عذرى، از قبیل قطع شیر یا بیمارى در كار باشد. پس از آن، سرپرستى و حمایت طفل و ارضاى نیازهاى روانى و اجتماعى وى در مرحله بعد از شیردهى از نظر تربیتى واجب است و آخرین مرحله تربیتى تا هنگام مرگ ادامه دارد، زیرا آدمى در تمام دوران زندگى به تربیت نیازمند است. او به آزمون‏ها و افزایش پیوسته معلومات و به تهذیب، پاك سازى نفسانى و تزكیه آن از شهوات سركش نیاز دارد. برخى شهوت‏ها از قبیل جنسى، مال، ریاست و جاه‏ طلبى و علم، گاهى بر انسان مسلط شده و بر او غلبه مى‏ كند و او را از راه راست خارج كرده و به انحراف مى‏ كشاند.

هرچند شهوت جنسى در دوران پیرى و فرتوتى، رو به ضعف مى‏ گذارد، اما سایر شهوت‏ ها پیوسته جوانند و بسیارى از پیران به دلیل تسلط شهوت‏هاى دیگر منحرف مى‏ شوند. یكى از صحابه مى‏ گوید: «به خدا قسم اگر یكى از پاهایم درون بهشت باشد و دیگرى بیرون از بهشت، خود را از شرّ نفس در امان نمى ‏دانم.»

قرآن، روانشناسی و علوم تربیتی-محسن عباس نژاد

سایت راسخون سابق