رشد کمال­گرایی(رابطه بین سبک های فرزندپروری والدین و کمال گرایی فرزندان)


با وجود دانش گسترده در زمینه ­ی کمال­گرایی، آگاهی از این که چه عواملی در ایجاد این ویژگی شخصیتی مؤثر هستند و به چه نحوی می توان از بروز جنبه­ های منفی آن جلوگیری کرد بسیار محدود می ­باشد. در این بخش سعی شده است که تا حد ممکن عوامل مرتبط با کمال ­گرایی که نقشی در ایجاد این خصیصه­ ی شخصیتی دارند، مورد بررسی قرار گیرند. این نگرش که کمال‌گرایی می­تواند در نتیجه­ ی تعامل والد-فرزند، که به سبک فرزند­پروری معروف است، رشد کند، مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعاتی که سبک فرزند­پروری را بررسی کرده ­اند بر پایه­ ی تمایز کلاسیک بامریند[1]، در مورد انواع سبک­های فرزند­پروری، انجام گرفته ­اند. بر طبق نظر بامریند، سبک­ های فرزند­پروری می­توانند براساس دو ویژگی دسته ­بندی شوند: مطالبه[2] و پاسخدهی[3].

مطالبه به میزانی اشاره دارد که والدین کنترل خود را بر کودک اعمال می­کنند. مانند مطالباتی که والدین برای رسش[4] و نظارت[5] از کودکان خود دارند. پاسخدهی به میزانی اشاره دارد که والدین پذیرای کودک بوده و با کودک عاطفی برخورد می­کنند. بامریند بر اساس این ویژگی­ها سه سبک فرزند­پروری را از هم متمایز کرد:

1) سبک فرزند­پروری مستبد[6]: در این دسته والدینی جای می­گیرند که نسبت به فرزندان خود سطوح بالایی از مطالبه و بالعکس سطوح کمی از پاسخدهی را انتظار دارند. آن­ها بر کنترل کودک یعنی کنترل رفتارها و نگرش­های او تأکید دارند، این والدین اطاعت و احترام به اقتدار را مطالبه می‌کنند. والدین مستبد، لزومی نمی ­بینند که برای دستوراتی که می ­دهند دلیلی ارائه دهند و به نظر آنان اطاعت بی­ چون و چرا یک فضیلت است.

2) سبک فرزند­پروری مقتدر[7]: در این دسته والدینی قرار دارند که نسبت به فرزندان خود سطوح بالایی از مطالبه و سطوح بالایی از پاسخدهی دارند. این والدین رفتار کودک خود را کنترل می ­کنند اما نه به شکل تنبیهی[8]. این والدین نقطه نظر کودکان خود را در تعیین قوانین در نظر گرفته و حامی کودکان خود هستند. والدین مقتدر، بر آزادی اراده و انضباط تأکید می کنند. رابطه­ ی کلامی و تبادل را تشویق می کنند و وقتی که از اقتدار خود به عنوان والدین استفاده می‌کنند و کودک را از چیزی منع می­کنند یا از او انتظاراتی دارند برای او دلیل می آورند.

3) سبک فرزند­پروری سهل­ گیر[9]: والدینی که دارای این سبک فرزند­پروری هستند با سطوح کمی از مطالبه و سطوح بالایی از پاسخدهی نسبت به فرزندان خود مشخص می­شوند. همانند والدین مقتدر، والدین سهل­گیر نیز نگرش عاطفی و پذیرایی نسبت به فرزندان خود داشته و کنترل کمی بر آن­ها اعمال می­کند. والدینی که سهل­ گیر، بی­اعتنا یا به حد افراط مساوات طلب­اند نمی‌توانند آن­طور که نوجوانان نیاز دارند حامی آنان باشند.

مکوبی[10] و مارتین[11] ( 1983) سبک سهل ­گیر را تقسیم کرده و سبک چهارمی به عنوان بی‌مسئولیت[12] معرفی کردند. در نهایت والدین بی ­مسئولیت با سطوح کمی از مطالبه و پاسخدهی مشخص می­شوند. آن­ها هیچ گونه توجه یا حمایتی به فرزندان خود عرضه نمی کنند و هرگز سعی ندارند که رفتار فرزندان خود را کنترل کنند.

مطالعات زیادی رابطه­ ی بین سبک­های فرزند­پروری و ابعاد مختلف کمال­گرایی را مورد بررسی قرار داده ­اند. رایس، اشبی[13] و پرزر[14] (1996) دریافتند که کمال­گرایان نوروتیک والدین خود را با مشخصه ­های مستبدانه ­تری نسبت به والدین کمال­گرایان سازگار، توصیف می ­کنند. هم­چنین فلت و هویت (1991) با استفاده از مقیاس چند بعدی کمال­گرایی فراست[15] دریافتند که کمال‌گرایی القاء ‌شده­ی اجتماعی در دانشجویان پسر با فرزند­پروری مستبدانه در ارتباط است. این رابطه برای زنان یافته نشد اما کمال‌گرایی خود­مدار در بین زنان با فرزند­پروری مقتدرانه در ارتباط بود (فلت، هویت و سینگر[16]، 1995). نهایتاً در یک تحقیق کیفی با دانشجویان سرآمد[17]، اسپیرس نیومیستر[18] (2004) به این نتیجه رسید که کمال­گرایان القاء شده­ی اجتماعی یکی یا هر دو والدین خود را مستبد توصیف می­ کنند. همه­ ی این تحقیقات بر این نکته توافق دارند که والدین و افرادی که پرورش کودکان در مراحل ابتدایی رشد را بر عهده دارند می ­توانند زمینه­ ساز کمال­ گرایی در سال‌های بعدی رشد در کودکان خود شوند.


[1]. Baumrind

[2]. demandingness

[3]. responsiveness

[4]. maturation

[5]. supervision

[6]. authoritarian

[7]. authoritative

[8]. punitive

[9]. permissive

[10]. Maccoby

[11]. Martin

[12]. neglectful

[13]. Ashby

[14]. Preusser

[15]. Frost Multidimensional Perfectionism Scale (FMPS)

[16]. Singer

[17]. gifted students

[18]. Speirs Neumeister



منبع: پایان نامه رابطه ی مستقیم و غیر مستقیم استرس ادراک شده، کمال گرایی و حمایت اجتماعی با فرسودگی تحصیلی و عملکرد تحصیلی در دانشجویان مقطع علوم پایه ی رشته ی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز- سید مهدی پورسیّد

اختصاصی همیاری